ŞUBAT AYINDA GÜNEŞ :
Artık biliyoruz ki:  Güneş görünür hareketi sırasında hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yerdeğiştirmektedir. Bu hareketi sırasında da bir yıl  süresince  Burç adı verilen 13 takımyıldızın sınırları içersinde yolalır. Bu görünür hareket sırasında Güneş’imiz  Şubat ayının  ilk günlerinde OĞLAK takımyıldızı sınırları içersinde bulunacaktır. 16 Şubat  günü ise komşu KOVA takımyıldızı sınırları içersine geçecek ve ay sonuna kadar bu takımyıldız sınırları içersinde görülecektir.

GÜNEŞ,  bir önceki ayda olduğu gibi  ayın ilk günlerinde,  Doğu noktasından Güney yönüne doğru yaklaşık 23 derece öteden doğacaktır. Akşamları da aynı şekilde battığı nokta Batı noktasından Güney yönüne doğru 23  derece ötede olacaktır.  Ay sonuna doğru bu değerler  hergeçen gün  küçülerek  10 dereceye kadar inecektir. GÜNEŞ’imiz gökküresinde TUTULUM  üzerinde kuzey yarıküreye doğru yolalmasını sürdürecektir.

21 Aralık günü  KIŞ  GÜNDÖNÜMÜ  en kısa GÜNDÜZ  – en uzun GECE  gerçekleşmişti. Bu tarihten sonra artık geceler kısalmaya, gündüz
süreleri ise artmaya başlamıştı.   Bu değişim Şubat  ayı içersinde de sürecektir. Gündüz süresi ayın ilk günlerinde yaklaşık 10sa 10dk iken  ay sonuna doğru yaklaşık 1 saat artacaktir. Burada ununtulmaması gereken özellik, Türkiye’mizin en doğusu ile  en batısı arasında doğma-batma saatleri arasındaki fark yaklaşık 1 saat civarındadır, ancak gündüz süresi,  enlemler arasındaki küçük farklar dikkate alınmadığında, heryerde eşit olur.

Güneş’n Şubat ayının ilk günlerinde doğu sınırımızda yaklaşık saat 07:15, batıda ise yaklaşık saat 08:15 gibi doğacaktır.  Aynı son günlerinde ise  yaklaşık 30 dakika daha erken doğacaktır. (Verilen saat ve süreler  enlemlere göre az da olsa fark gösterecektir, verilen değerler bu nedenle yaklaşık değerlerdir.)

GÜNEŞ,  ŞUBAT  ayı   ilk günlerinde, günortasında, Güney yönünde,  ufuktan en fazla 33 derece yüksekten geçecektir.  Son günlerine doğru  günortasında ufuktan yüksekliği yaklaşık  9 derece daha fazla olacaktır. Güneş ışınlarının geliş açısındaki bu artış nedeniyle dünyamızın kuzey yarıküresi yavaş yavaş ısınacak demektir.

Bilgi Notu :

GÜNEŞ’imizin  bir yıl boyunca gökyüzünde izlediği çembere “TUTULUM” denilmektedir. Güneş, bu çember üzerinde  hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yolalır.  Güneş ve Ay Tutulmaları,  YER, AY ve GÜNEŞ tam bu çember üzerinde ve aynı h
izada olduklarında gerçekleşir. Tutulum denmesinin nedeni de budur. Diğer gezegenler ve AY da bu çembere çok yakın dolanırlar. Hepsinin dolandığı, Tutulum çevresindeki band şeklindeki bu bölgeye  ZODYAK KUŞAĞI  adı verilir.

Bilgi Notu :

Güneş Tutulum üzerinde hareket ederken  Gök Eşleğine uzaklığı yanı DİKAÇIKLIĞI sürekli değişmektedir. 21 Haziran’da Gök Eşleğinden kuzeye doğru  en fazla 23.5 derece uzaklaşır. 22 Eylül’de gökeşleğini keserek sonra güne
ye iner, 21 Aralık günü maksimum ( – değer alarak) 23.5 derece olur, sonra tekrar Eşleğe yaklaşır ve sonra gökeşleğinden kuzeye doğru  uzaklaşır ve bu döngü sürer gider. Gökeşleğine olan açısal uzaklıktaki bu değişim, doğma-batma, gün süresi gibi kavramları belirler.  

 ———————————————————————————————————————–

AY  

AY,  elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken  ;

06 Şubat   günü  enberi  konumunda – YER’e  en yakın konumda olup   uzaklığı  368 816 km

19 Şubat   günü  enöte   konumunda – YER’e  en  uzak  konumda olup   uzaklığı  404 376 km

AY’ın   EVRELERİ :

AY,  dünyamızın (YER)  etrafındaki  yörüngesinde dolanır. Güneş ışınları, dünyamızın ve AY’ın yüzeyinin yarısınıı aydınlatır.  Yer’den Ay’a bakıldığında, bu aydınlık bölgelerin görünümü yörüngedeki bulunduğu yere bağlı olarak farklı olur. Bu farklılıklar da Ay’ın Evreleri olarak adlandırılır.

Yer – Ay – Güneş dizilişinde iseler  YENİAY evresi oluşur ve  Yer’den bakıldığında Ay’ın aydınlık bölgesi görülemez, karanlıktır.

Ay – Yer – Güneş dizilişinde  iseler DOLUNAY evresi oluşur ve Yer’den bakıldığında Ay’ın aydınlık bölgesinin tamamı  tam bir daire şeklinde görülür.

İlkdördün      :   04 Şubat           Dolunay       :   11 Şubat

Sondördün    :   18 Şubat            Yeniay         :   26 Şubat   

AY  ;  1 Şubat günü MARS  ve  VENÜS,  15 Şubat’ta JÜPİTER  ve 21 Şubat’ta ise SATÜRN ile yakın görünümde olacaktır.

Uyarı..Öneri  :

Gökyüzü gözlemi yapmayı düşünüyorsanız AY’ın ilkdördün evresine yakın günleri tercih etmelisiniz. Akşamın ilk saatlerinde AY gözlemi yapılır, sonrasında AY ışığının etkisi azalır ve batar. Bu saatten sonra da diğer gökcisimleri, derin uzay cisimleri rahatlıkla gözlenebilir. Elbette,  gözlemlere olumsuz etki yapan  çevre, ışık ve hava kirliliği olmaması gerekmektedir. Gözlem için, olanağınız varsa, kentlerin-yerleşim yerlerinin  dışında, karanlık,  ancak güvenli bir yer seçmeniz uygun olacaktır.

TUTULMALAR

AY, Yer etrafında yörüngesinde dolanırken, Yeniay ve Dolunay evrelerinde  Yer-Ay-Güneş  ya da Ay-Yer-Güneş sırasıyla dizilirler.

AY’ın yörüngesinin Tutuluma göre yaklaşık 5 derece eğik olması nedeniye her zaman bu üç cisim bir çizgi üzerinde olmaz. Yaklaşık bir  çizgi  üzerinde olduklarında ise ilkinde (Yer-Ay-Güneş dizilişi )  AY  Güneş’in önünden geçer ve Güneş Tutulması olur,  ikincisinde ise  (Ay-Yer-Güneş dizilişi ), AY Yer’in gölgesi içinden geçer, AY Tutulması olur..

Tutulmaların sayısı  bir yılda en az 2  en fazla 5 olur. Ay’ın yörüngesinin eğimine göre bu tutulmalar değişik şekillerde gerçekleşir. Güneş tutulması gerçekleştiğinde yaklaşık 2 hafta öncesinde veya sonrasında bir Ay Tutulması gerçekleşir.

İşte,  2017 yılı içersindeki 2 Güneş ve 2 Ay Tutulmasından birer tanesi Şubat ayı içersinde gerçekleşecek. Diğer iki tutulma ise   2017 Ağustos içersinde gerçekleşecektir.

11 Şubat 2017  Ay  evresi  DOLUNAY  :   YARIGÖLGE AY TUTULMASI :  

Tutulma 11 Şubat 2017   01:32’de başlayacak. Dünya’nın yarıgölgesine giren Ay hafifçe kararacak. Tutulma ortası 03.44’te gerçekleşecek ve sabaha karşı 05.55’te bitecek. Bu tür tutulmalarda Ay yüzeyindeki parlaklık azalması çok az olacağı için çok fazla dikkati çekmeyecektir.

26 Şubat 2017   Ay evresi  YENİAY  :   HALKALI GÜNEŞ TUTULMASI :

Ülkemizden gözlenemeyecek bir tutulma.

Halkalı  tutulma sırasında ya da tutulma ortasında Güneş AY tarafından tamamen örtülemeyecek, halka şeklinde Güneş ışınları görülecektir.  Halkalı Tutulma yaklaşık 1.3 dakika sürecektir. Bu gökolayı,  Halkalı evresi dışında da, uzun süre parçalı tutulma şeklinde izlenebilecektir.

GEZEGENLERİN GÖZLENEBİLİRLİĞİ

Bilgi Notu : Gezegenler ve AY   gibi Tutuluma yakın gökcisimlerinin Güneş’in Doğu tarafında olması durumunda, Güneş battıktan hemen sonra gökyüzünde görünürler. Batı tarafında olanlar ise,  Güneş sabah doğmadan önce doğarlar. Bu gökcisimleri  Güneş’e  açısal olarak ne kadar uzak olurlarsa o denli  fazla süre gözlenebilirler.   

Şubat ayının ilk günü akşam Güneş battıktan sonra  GüneyBatı ufkumuzda Venüs – Mars ve hilal şeklindeki Ay,  şekilde görüldüğü gibi sıralanmış olacaklar.

MERKÜR :  Şubat ayının ilk günlerinde, MERKÜR  görünüm olarak Güneş’ten  Batı yönünde 21 derece uzakta iken,  Güneşin doğu yönündeki hareketi yanısıra kendi yörüngesindeki hareketi sonucu ayın son günlerinde Güneş’e  açısal olarak 6 derece yakın konumda görünecektir. Ayın ilk günlerinde YAY takımyıldızı sınırları içersinde bulunacak, ilerleyen günlerde, 07 Şubat’ta OĞLAK,  24 Şubat’ta ise KOVA takımyıldızı sınırlarından içeriye girecektir. Ayın ilk günlerinde Güneş doğmadan az önce Doğu ufkunda uygun koşullarda  Güneş doğuncaya dek  çok kısa süre görülecektir.  İlerleyen günlerde ise Güneş’e açısal olarak yakınlaşması nedeniyle gözlenemeyecektir.

VENÜS :   Şubat ayı süresince  MARS gezegeni ile birlikte  BALIKLAR takımyıldızı sınırları içersinde bulunacaklardır.  Ayın ilk günlerinde MARS ile arasındaki açısal uzaklık  yaklaşık 5 derece iken son günlerinde ise  12 dereceye kadar artacaktır.    Geçtiğimiz aydan bu yana Batı ufkumuzun ilgi odağı olmayı sürdüren “Akşam Yıldızı” da denilen parlak gezegen Güneş’in doğusunda bulunmayı sürdürecektir.  Güneş battığında Batı ufkunda çok parlak olarak yerini alacaktır. 17 Şubat günü en parlak ( -4.6 kadir)  görünümünde olacaktır. Ayın ilk günlerinde günbatımı sonrası, batıncaya kadar  2-3 saat gözlenebilecek, ilerleyen günlerde ise bu süre kısalacaktır.

MARS :  BALIKLAR takımyıldızı sınırları içersindeki Venüs gezegeni komşuluğundaki konumunu ay sonuna kadar koruyacak olan “Kızıl Gezegen”  Güneş battıktan sonra Batı ufkumuzda  Venüs gezegeninin hemen doğusunda, ancak daha sönük ( 1.5 kadır)  ve kırmızı görünümlü olarak  gözlenebilecektir.  26 – 27 Şubat akşamları çıplak gözle görülemeyen URANÜS gezegeni ile yakın görünümde olacaktır. Aralarında 1 dereceden daha az bir açısal uzaklık olacak ve  URANÜS gezegenini ( 6.5 kadir parlaklıkta )  görmek isteyen  gökyüzü tutkunları için güzel bir hedef oluşacaktır. Küçük bir teleskopla bile gözlenebilecek bir ikili olacaktır.

JÜPİTER :  Gezegenlerin “Ağabeyi”  olan bu dev gaz gezegen  Şubat ayı içersinde de Güneş’in batısında bulunmayı sürdürecektir. Ayın ilk günlerinde açısal olarak Güneş’e 110 derece uzaklıkta iken,  BAŞAK takımyıldızı içersinde konumu fazla değişmemesine karşın, Güneş’in doğuya doğru hareketi nedeniyle ay sonuna doğru Güneş’ten açısal olarak  yaklaşık  137  derece uzaklaşmış olacaktır. Bunun sonucu olarak  gezegenlerin en büyüğü olan bu dev gaz gezegen ayın ilk günlerinde gece yarısından önce doğacak  sabaha kadar gözlenebilecektir. Parlak görünümü,  Galileo  uyduları ile güzel bir gözlem hedefi olmayı bu ay da sürdürecektir.

SATÜRN :  Şubat  ayı   içersinde YILANCI  takımyıldızında uzun süre kalacak, ayın son günlerinde 24 Şubat günü YAY takımyıldızı sınırları içersine  geçecektir. Akrep’in Kalbi  Antares ile komşuluğunu sürdürerek, konumu fazla değişmeyecek olan  “Halkaların Efendisi” denilebilecek bu güzel görünümlü dev gaz gezegen,  ayın ilk günlerinde Güneş’in Batı tarafında ve 45 derece açısal uzaklıkta olacaktır. Ay sonunda ise Güneş’in doğuya doğru olan hareketi sonucunda açısal uzaklık 74 dereceye kadar çıkacaktır. Buna göre ayın ilk günlerinde sabah Güneş doğmadan 2-3 saat önce doğacak, gün doğuncaya kadar Doğu ufkumuzda gözlenecektir. İlerleyen günlerde daha erken doğacaktır. Parlaklığı yaklaşık  0.5 kadir olacaktır.

SATÜRN gezegeninin ilginç olmasını sağlayan halkasının görünümü sürekli değişmektedir. Bazen  dünyamız, halkanın bulunduğu düzlemde bulunur ve halka sanki bir çizgi gibi görülür. Geçen uzun yıllar süresince  halka düzleminin bize göre eğimi değişir. Bazen bu eğim en büyük olduğunda halkanın gözlemi en güzel olur. Halkanın ayrıntıları, arasındaki boşluklar, gezegen ile halka arasındaki boşluk vb halkanın yapısı çok belirgin olur.  Astrofotoğrafçılar için güzel bir hedef olur. 

2017 yılı işte böyle bir fırsatı size sunuyor. SATÜRN görünüm olarak en uygun konumda,  kaçırmayın.

Gökyüzünüz açık olsun..

OCAK AYINDA GÜNEŞ :
Artık biliyoruz ki:  Güneş’imiz gökyüzündeki  görünür hareketi sırasında hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yerdeğiştirmektedir. Bu hareketi sırasında da bir yıl   süresince  Burç adı verilen 13 takımyıldızın sınırları içersinde yolalır. 18 Aralık günü  YAY takımyıldızı sınırları içersine girmişti. 2017 yılının ilk gününde de YAY takımyıldızı ortalarında gözlenecektir.  19 Ocak günü ise komşu OĞLAK takımyıldızı sınırları içersine geçecek ve ay sonuna kadar bu takımyıldız sınırları içersinde görülecektir.

GÜNEŞ,  bir önceki ayda olduğu gibi  ayın ilk günlerinde,  Doğu noktasından Güney yönüne doğru 28 derece öteden doğacaktır. Akşamları da aynı şekilde battığı nokta Batı noktasından Güney yönüne doğru 28  derece ötede olacaktır.  Ay sonuna doğru bu değerler  hergeçen gün  küçülerek  25 dereceye kadar inecektir. Bunun anlamı  GÜNEŞ artık kuzey yarıküreye doğru yolalıyor demektir.

21 Aralık günü  KIŞ  GÜNDÖNÜMÜ ;  en kısa GÜNDÜZ  – en uzun GECE  gerçekleşmişti. Bu tarihten sonra artık geceler kısalmaya, gündüz süreleri ise artmaya başladı.   Bu değişim Ocak ayı içersinde de sürecektir. Ayın ilk günlerinde yaklaşık 09sa 30dk olan gündüz süresi ay sonuna doğru yaklaşık 45 dakika artacaktir. Burada unutulmaması gereken özellik ; Türkiye’mizin doğusu ile batısı arasındaki doğma-batma saatleri arasındaki fark yaklaşık 1 saat civarındadır, ancak ,  enlemler arasındaki küçük farklar dikkate alınmadığında gündüz süresi ülkemizin heryerinde aynı uzunlukta olur.

GÜNEŞ,  günortasında, Güney yönünde,  OCAK  ayı   ilk günlerinde ufuktan en fazla 27 derece yüksekten geçecektir.  Son günlerine doğru  ufuktan yüksekliği yaklaşık  6 derece daha fazla olacaktır. Her geçen gün GÜNEŞ ışınlarının  geliş eğim açısı artıyor demektir.  Ama soğuyan, üşüyen hatta donan kara parçasını ısıtmak kolay olmuyor, bunu unutmayalım.

Bilgi Notu :

Güneş Tutulum üzerinde hareket ederken  Gök Eşleğine uzaklığı yanı DİKAÇIKLIĞI sürekli değişmektedir. 21 Haziran’da Gök Eşleğinden kuzeye doğru  en fazla 23.5 derece uzaklaşır. 22 Eylül’de gökeşleğini keserek sonra güneye iner, 21 Aralık günü maksimum ( – değer alarak) 23.5 derece olur, sonra tekrar Eşleğe yaklaşır ve sonra gökeşleğinden kuzeye doğru  uzaklaşır ve bu döngü sürer gider. Gökeşleğine olan açısal uzaklıktaki bu değişim, doğma-batma zamanlarını, gün süresi gibi kavramları belirler.  

 Bilgi Notu :

GÜNEŞ’imizin  bir yıl boyunca gökyüzünde izlediği çembere “TUTULUM” denilmektedir. Güneş, bu çember üzerinde  hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yolalır.  Güneş ve Ay Tutulmaları,  YER, AY ve GÜNEŞ tam bu çember üzerinde ve aynı hizada olduklarında gerçekleşir. Tutulum denmesinin nedeni de budur. Diğer gezegenler ve AY da bu çembere çok yakın dolanırlar. Hepsinin dolandığı, Tutulum çevresindeki band şeklindeki bu bölgeye  ZODYAK KUŞAĞI  adı verilir.

———————————————————————————————————————–

AY

 AY,  elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken  ;

10 Ocak   günü  enberi  konumunda ;

YER’e  en yakın konumda olup   uzaklığı  363 200 km

22 Ocak    günü  enöte   konumunda ;

YER’e  en  uzak konumda olup   uzaklığı  404 900 km

AY’ın   EVRELERİ :

İlkdördün      :   05 Ocak           Dolunay       :   12 Ocak

Sondördün    :   20 Ocak            Yeniay          :   28 Ocak   

AY’ın evrelerine bakarak  doğma batma zamanlarını tahmin edebilirsiniz.

Yeniay  evresinde ise   Güneş ile hemen hemen aynı doğrultuda olacakları için aynı saatte doğar batarlar. Bu evrede iken bize dönük olan yüzü karanlık olacağı ve Güneş ışınları etkisi ile görülmez.  Bu evreden sonra  AY hergün yaklaşık 13 derece   GÜNEŞ’ten doğuya doğru uzaklaşır ve hergün yaklaşık 45-50 dakika daha geç doğar.

İLKDÖRDÜN evresinde : GÜNEŞ öğlende iken AY doğar, GÜNEŞ battığında ise AY  Güney yönümüzde Öğlen Çemberimizde görülür. Gece yarısı olduğunda  batar.

DOLUNAY evresinde : GÜNEŞ ile ters tarafımızda yeralır. GÜNEŞ  batarken doğar,  bütün gece gökyüzünü aydınlatır, GÜNEŞ  doğarken AY batar.

SONDÖRDÜN evresinde : Gece yarısı olduğunda doğar,  sabah GÜNEŞ doğarken AY güneyde en yüksek konumunda olur. Öğlen olduğunda ise günortasında AY batar.

AY, gökyüzünde doğuya doğru yapmış olduğu yörünge hareketi sırasında ;

2 Ocak akşamı batı ufkumuzda Venüs, 3 Ocak akşam saatlerinde Mars ile  çok yakın görünümde olacak.  9 Ocak akşam saatlerinde ise doğuda Aldebaran ile, 15 Ocak gece yarısı  Regulus ile çok yakın görünümde gözlenecek.  19 Ocak sabaha karşı  doğu ufkumuzda Jüpiter, 24-25 Ocak sabaha karşı   Satürn ve Venüs ile yakın görünümde olacaktır.

Uyarı..Öneri  :

Gökyüzü gözlemi yapmayı düşünüyorsanız AY’ın ilkdördün evresine yakın günleri tercih etmelisiniz. Akşamın ilk saatlerinde AY gözlemi yapılır, sonrasında AY ışığının etkisi azalır ve batar. Bu saatten sonra da diğer gökcisimleri, derin uzay cisimleri rahatlıkla gözlenebilir. Elbette,  gözlemlere olumsuz etki yapan  çevre, ışık ve hava kirliliği olmaması gerekmektedir. Gözlem için, olanağınız varsa, kentlerin-yerleşim yerlerinin  dışında, karanlık,  ancak güvenli bir yer seçmeniz uygun olacaktır.

GEZEGENLERİN GÖZLENEBİLİRLİĞİ

Bilgi Notu : Gezegenler ve AY   gibi Tutuluma yakın gökcisimlerinin Güneş’in Doğu tarafında olması durumunda, Güneş battıktan hemen sonra gökyüzünde görünürler. Batı tarafında olanlar ise,  Güneş sabah doğmadan önce doğarlar. Bu gökcisimleri  Güneş’e  açısal olarak ne kadar uzak olurlarsa o denli  fazla süre gözlenebilirler.   

MERKÜR :  Yeni yılın ilk ayında, Güneş’in batısında Yay takımyıldızı sınırları içersinde bulunacak olan gezegen  19 Ocak günü açısal olarak
Güneş’e en uzak görünümde (EBBU : En Büyük Batı Uzanımda) olacaktır. Yaklaşık 24 derece. Bunun anlamı ise  Güneş doğmadan önce doğu ufkumuzda ufka çok yakın konumda, hava, ışık ve çevre kirliliği yoksa  belki gözleyebilirsiniz.

VENÜS :   Geçtiğimiz aydan bu yana Batı ufkumuzun ilgi odağı olmayı sürdüren “Akşam Yıldızı” da denilen parlak gezegen Güneş’in doğusunda bulunacaktır.   12 Ocak günü Güneş’e açısal olarak en uzak görünümde ( EBDU : En Büyük Doğu Uzanımda) olacaktır. Yaklaşık 47 derece.  Gözlem için en uygun konum olacak, Güneş battığında Batı ufkunda çok parlak olarak yerini alacaktır. Bütün ay süresince Güneş battıktan sonra 2-3 saat gözlenebilecektir. Ay sonuna doğru  Mars gezegeni ile yakın görünümde olacaklardır.

MARS : Venüs gezegeni komşuluğundaki konumunu ay sonuna kadar koruyacak olan “Kızıl Gezegen”  Güneş battıktan sonra Batı ufkumuzda  Venüs gezegeninin hemen doğusunda, ancak daha sönük ve kırmızı görünümlü olarak 2-3 saat  gözlenebilecektir.

JÜPİTER :  Bu ay içersinde de Güneş’in batısında bulunacaktır. Ayın ilk günlerinde açısal olarak Güneş’e 80 derece uzaklıkta iken,  Başak takımyıldızı içersinde konumu fazla değişmemesine karşın, Güneş’in doğuya doğru hareketi nedeniyle ay sonuna doğru Güneş’ten açısal olarak  yaklaşık  110  derece uzaklaşmış olacaktır. Bunun sonucu olarak  gezegenlerin en büyüğü olan bu dev gaz gezegen ayın ilk günlerinde sabah,  gündoğumu öncesinde doğu ufkunda görünecek, Güneş doğuncaya dek yaklaşık 4 saatten fazla, ayın son günlerinde ise daha erken gece yarısından
önce doğacak ve  gün doğana dek uzun süre gözlenecektir. Parlak görünümü,  Galileo  uyduları ile güzel bir gözlem hedefi olmayı bu ay da sürdürecektir.

SATÜRN :  Ocak  ayı   içersinde de  Yılancı  takımyıldızı içersindeki,  Akrep’in Kalbi  Antares ile komşuluğunu sürdürerek, konumu fazla değişmeyecek olan  “Halkaların Efendisi” denilebilecek bu güzel görünümlü dev gaz gezegen,  ayın ilk günlerinde Güneş’in Batı tarafında ve 18 derece açısal uzaklıkta olacaktır. Ay sonunda ise Güneş’in doğuya doğru olan hareketi sonucunda açısal uzaklık 48 dereceye kadar çıkacaktır. Bunun sonucu ayın ilerleyen günlerinde, sabaha karşı Güneş doğmadan az önce, daha uygun gözlem koşulları demektir.

GÖKTAŞI YAĞMURLARI :

2017 yılının önemli sayılabilecek ilk göktaşı yağmuru  yılın ilk günlerinde.

Quadrantid ( BOOTIDS  )  Göktaşı Yağmuru   3/4  Ocak

Göktaşı yağmurları çoğunlukla bir kuyruklu yıldızın  yörüngesine bıraktığı kalıntılardan kaynaklanır. Ancak bu göktaşı yağmurunda kaynak  Güneş’in etrafında 5.5 yıllık bir dolanma dönemi olan  2003 EH1  isimli asteroiddir.  Büyük Ayı, Ejderha, Herkül ve Çoban takımyıldızların birleştikleri bölgeden geliyormuş gibi gözlenen ve bu nedenle de Qadrantid   adı verilen  göktaşı yağmurunun kaynağının bu asteroid olduğu sonradan belirlenmiştir.

Saatte yaklaşık 40 tan fazla göktaşı kayması gözleyebileceğimiz güzel bir yağmur olması bekleniyor.  AY’ın gece yarısına doğru batacak olması,  gözlem için olumlu bir durum, gökyüzü daha karanlık olacak demektir.  3/4 Ocak gece yarısından sonra  Kuzey-Doğu ufkunuzdan yükselmekte olan bölgeye bakmayı unutmayın. Çoğunluğu bu bölgeden gelecek ancak daha farklı bölgelerden gelecek olanlara da hazırlıklı olun..

Gökyüzünüz açık olsun.. İyi gözlemler..

ARALIK AYINDA GÜNEŞ :

YILANCI  burcunda doğanlar (!)  bilirler, GÜNEŞ  29 Kasım günü Yılancı takımyıldızı sınırları içine geçmişti.
Aralık  ayının 18. Gününe kadar bu takımyıldız sınırları içersinde yol almaya  (görünür hareketi sırasında hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yerdeğiştirmeye..)  devam edecektir. 18 Aralık günü YAY takımyıldızı sınırlarını geçecek ve ay sonuna kadar bu takımyıldız sınırları içinde  bulunacaktır.

GÜNEŞ,  ayın ilk günlerinde,  Doğu noktasından Güney yönüne doğru 28 derece öteden doğacaktır. Akşamları da aynı şekilde battığı nokta Batı noktasından Güney yönüne doğru 28  derece ötede olacaktır.  Ay sonuna doğru bu değerler fazla değişmeyecek yaklaşık 30 derece civarında olacaktır.

Gündüz süresi de her geçen gün daha da  kısalmaya devam edecektir. Ayın ilk günlerinde   yaklaşık olarak 09 sa 30 dk    olan bu süre ay sonunda  fazla değişmeyecek ve 21 Aralık günü  KIŞ  GÜNDÖNÜMÜ  sonrası  yaklaşık aynı değerlerde olacaktır..

Güneş’in,  günortasında, Güney yönündeki en yüksek geçişi  Aralık ayı süresince çok değişmeyecek, en düşük değerlerde olacaktır.  Güney yönünde ufuktan en fazla 27-29 derece yüksekten geçecektir.  Bu durum Güneş ışığının etkisinin gün içersinde en az olduğu günler demektir.  Yani KIŞ Ortası…

Bilgi Notu :  Güneş,  Tutulum üzerinde hareket ederken  Gök Eşleğinden  en fazla  23.5 derece uzaklaşır. 22 Eylül’den sonra gökeşleğini keserek güneye iner, maksimum 23.5 derece olur, sonra tekrar Eşleğe yaklaşır ve sonra gökeşleğinden kuzeye doğru  uzaklaşır ve bu döngü sürer gider. Gökeşleğine olan açısal uzaklıktaki bu değişim, doğma-batma, gün süresi gibi kavramları belirler. Gök
eşleğine güneye doğru en uzak olduğu tarih, 21-22 Aralık‘tır. Bu tarihte, gözlem yerinde  “En Kısa Gündüz – En Uzun Gece “ oluşur. Buna KIŞ GÜNDÖNÜMÜ adı verilir.

 Bilgi Notu :  GÜNEŞ’imizin  bir yıl boyunca gökyüzünde izlediği çembere “TUTULUM” denilmektedir. Güneş, bu çember üzerinde  hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yolalır.  Güneş ve Ay Tutulmaları,  YER, AY ve GÜNEŞ tam bu çember üzerinde ve aynı hizada olduklarında gerçekleşir. Tutulum denmesinin nedeni de budur. Diğer gezegenler ve AY da bu çembere çok yakın dolanırlar. Hepsinin dolandığı, Tutulum çevresindeki band şeklindeki bu bölgeye  ZODYAK KUŞAĞI  adı verilir.

AY  

AY,  elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken  ;

13 Aralık   günü  enberi  konumunda –

YER’e  en yakın konumda olup   uzaklığı  358 461 km

25 Aralık   günü  enöte   konumunda –

YER’e  en  uzak konumda olup   uzaklığı  405 870 km

AY’ın   EVRELERİ :

İlkdördün      :   07 Aralık           Dolunay       :   14 Aralık

Sondördün    :   21 Aralık            Yeniay         :   29 Aralık   

AY  ;  akşam saatlerinde   3 Aralık’ta Venüs,  5 Aralık’ta Mars ile,  sabah saatlerinde ise  22-23 Aralık’ta Jüpiter ve 28 Aralık’ta Satürn ile yakın görünümde olacaktır.

Uyarı..Öneri  :  Gökyüzü gözlemi yapmayı düşünüyorsanız AY’ın ilkdördün evresine yakın günleri tercih etmelisiniz. Akşamın ilk saatlerinde AY gözlemi yapılır, sonrasında AY ışığının etkisi azalır ve batar. Bu saatten sonra da diğer gökcisimleri, derin uzay cisimleri rahatlıkla gözlenebilir. Elbette,  gözlemlere olumsuz etki yapan  çevre, ışık ve hava kirliliği olmaması gerekmektedir. Gözlem için, olanağınız varsa, kentlerin-yerleşim yerlerinin  dışında, karanlık,  ancak güvenli bir yer seçmeniz uygun olacaktır.

GEZEGENLERİN GÖZLENEBİLİRLİĞİ

Ayın ilk günlerinde MERKÜR  görünüm olarak Güneş’ten  Doğu yönünde 18 derece uzakta iken  Güneşin doğu yönündeki hareketi yanısıra kendi yörüngesindeki geri hareketi sonucu 27-28-29 Aralık Günlerinde çok yakın görünümde olacaklar, daha sonra Merkür ay sonuna doğru Güneş’in 6 derece Batı  tarafına ulaşmış olacaktır. JÜPİTER  Güneş’in batısında  yeralmayı sürdürecektir.  SATÜRN,  MARS ve VENÜS ise   Güneş’in doğusunda sıralanacaklar.

Bilgi Notu :  Gezegenler ve AY   gibi Tutuluma yakın gökcisimlerinin Güneş’in Doğu tarafında olması durumunda, Güneş battıktan hemen sonra gökyüzünde görünürler. Batı tarafında olanlar ise,  Güneş sabah doğmadan önce doğarlar. Bu gökcisimleri  Güneş’e  açısal olarak ne kadar uzak olurlarsa o denli  fazla süre gözlenebilirler.   

MERKÜR :  Aralık  ayının ilk günlerinde açısal olarak Güneş’in  yaklaşık 18 derece doğusunda bulunacak olan  gezegen    11 Aralık günü  yaklaşık 21 derecelik “En Büyük Doğu Uzanım”  dediğimiz(Güneş’in doğusunda en büyük açısal uzaklık) görünümde ve yaklaşık -0.2 kadir parlaklıkta  olacaktır.   Temiz bir atmosfer, ışık, çevre kirliliği olmayan bir yerde kısa bir süre zor da olsa gözlenebilecektir.  Ay ortasında  “Geri Hareket” yaparak hareketini sürdürecek olan Merkür  27-29 Aralık günleri Güneş’e çok yakın görünümde olacaktır.

VENÜS :   Ayın ilk günlerinde  GÜNEŞ battığında, YAY  takımyıldızı içersinde, çok parlak görünümü ile  “Akşam Yıldızı”  tanımlamasına uygun görünümde olacaktır.   İlk günlerde Güneş’e olan  43 derecelik açısal uzaklığı,  7 Aralık günü Oğlak takımyıldızı sınırını geçtikten sonra artarak ay sonunda 47 dereceye ulaşacaktır.  Güneş battıktan sonra 2-3 saat gözlenebilecektir. Parkalık olarak Güneş ve AY’dan sonra gelen, en parlak görünen 3. Gökcismi olan  VENÜS çok parlak (  -4.2 kadir )  görünümü ile Batı ufkumuzun  ilgi odağı olacaktır.

MARS : Ayın ilk günlerinde  Oğlak   takımyıldızında yolalacak olan “Kızıl Gezegen”  15-16 Aralık ‘ta  Kova takımyıldızına geçecektir. Aralık  ayı süresince günbatımında, Güney yönümüzde ufkumuzdan yaklaşık 30-40   derece yükseklikte olacak ve gecenin ilk yarısında batıya doğru yolalacak, yaklaşık 3 saat  kolayca gözlenecektir.

JÜPİTER :  Bu ay içersinde de Güneş’in batısında bulunacaktır. Ayın ilk günlerinde açısal olarak Güneş’e 50 derece uzaklıkta iken,  Başak takımyıldızı içer
sinde konumu fazla değişmemesine karşın, Güneş’in doğuya doğru hareketi nedeniyle ay sonuna doğru Güneş’ten açısal olarak  yaklaşık  75-80  derece uzaklaşmış olacaktır. Bunun sonucu olarak  gezegenlerin en büyüğü olan bu dev gaz gezegen ayın ilk günlerinde sabah,  gündoğumu öncesinde doğu ufkunda görünecek, Güneş doğuncaya dek yaklaşık 3 saat,  ay sonuna doğru ise  4 saat ten fazla gözlenebilecektir. Parlak görünümü,  Galileo  uyduları ile güzel bir gözlem hedefi olmayı bu ay da sürdürecektir.

SATÜRN :  Aralık  ayı   içersinde de  Yılancı  takımyıldızı içersindeki konumu fazla değişmeyecek olan  “Halkaların Efendisi” denilebilecek bu güzel görünümlü dev gaz gezegen açısal olarak Güneş’e yakın konumda olacağı için gözlenemeyecektir.  Ayın ilk günlerinde Güneş’in 10 derece Doğu tarafında iken, ay sonuna doğru Güneş’in Batı tarafında ve 18 derece açısal uzaklıkta olacaktır. Ay sonunda, sabaha karşı Güneş doğmadan az önce, çok uygun gözlem koşullarında çok kısa süre ile belki gözlenebilecektir.

Bilgi notu : Eğer bir dürbün ya da teleskop ile gözlem yapacaksanız, çıplak göz ile görülemeyen Uranüs ve Neptün’ü de gözleyebilirsiniz. Parlaklıklarının az olması, diğer sönük yıldızlardan ayırtedilmesindeki güçlük nedeniyle  konumunu çok iyi biliyorsanız gözleyebilirsiniz. Bunun için ayrıntılı yıldız haritalarına bakmanız gerekecektir. Aralık ayı süresince Neptün :  Kova takımyıldızı,  Uranüs ise Balıklar takımyıldızı içersindeki konumlarını koruyorlar.

01 Aralık akşamı, günbatımı sırasında aşağıdaki şekilde olduğu gibi,  çok ince Hilal şeklindeki AY ve   Güneş’e yakınlık sırasında  Satürn, Merkür, Venüs ve Mars gezegenleri  Güney-Güneybatı arasında sıralanmış olacaklardır.

Yedi Gezgin  :

“Yedi Gezgin” ‘in aynı anda gökyüzünde sıralanmış bir şekilde gözlenmesi bu ay içersinde de gerçekleşecek.  Ayın 2. günü ;  batıdan doğuya doğru,  Jüpiter, Güneş, Satürn, Merkür, Ay, Venüs ve Mars,   ayın 24. günü ise  Jüpiter, Ay, Satürn, Güneş, Merkür, Venüs ve Mars   şeklinde sıralanacaklar.
Bu dizilimin tamamı gün ortasında gerçekleşecek ve  göremeyeceğiz. Ancak ; gün ortasında gökyüzüne baktığımızda, Güneş yükseklerde iken, antik dönemlerden bu yana insanları etkileyen, çeşitli nedenlerle tanrısallaştırılmış olan bu  “Yedi Gezgin” in yukarıdan dizilmiş olarak  bizi izlediklerini düşünün… Ya da, Antik dönemde olsaydınız ne düşünürdünüz ??  

GÖKTAŞI YAĞMURLARI :

Aralık ayı içersinde  güçlü bir göktaşı yağmuru olacak, ancak kötü bir haber,  dolunay denk gelecek. Gökyüzünün parlaklığı göktaşların çoğunun görülmesini engelleyecek. Gökyüzü gözlemcileri için “ doğal ve kaçınılmaz bir ışık kirliliği”…

GEMİNİD (İkizler)  Göktaşı Yağmuru :  13 /14 Aralık

Geminid Göktaşı Yağmuru,  diğer göktaşı yağmurlarında olduğu gibi bir kuyrukluyıldızın kalıntılarının neden olduğu bir olay değil.   “3200 Phaethon”  adı verilmiş olan ve Güneş etrafındaki yörüngesinin dönemi 1.4 yıl olan bir asteroid neden oluyor bu yağmura.  Yapılan tahminlere göre bir saat içinde  120 göktaşı kayması gözlenebilecek. (Eğer dolunay olmasaydı..) Aslında bir hafta öncesi ve sonrasında da daha az sayıda göktaşı kayması gözlenir, ancak  bu sayının en fazla olduğu gece 13-14 Aralık gecesidir.

Göktaşı kaymaları,  İkizler takımyıldızının en parlak iki yıldızı olan Castor ve Pollux’un bulunduğu bölgeden geliyormuş gibi görünecekler. İkizler takımyıldızı gece yarısına doğru tamamen doğmuş olacak. Gece yarısına doğru doğu ufkunuza bakmanız yetecek. Sabaha kadar ikizler takımyıldızını izlemeyi sürdürmek gerekir.

Aralık ayı, kış ortası.. Göktaşı yağmuru için, uygun giysi, güvenli ve karanlık bir gözlem alanı bulun ve olanağınız varsa  uzanıp çıplak gözle gökyüzüne, Castor ve Pollux ‘un bulunduğu bölgeye bakmayı unutmayın. Geniş bir alanda  dolunay ışığına rağmen güzel göktaşı kaymaları,  hatta ateş topları izleyebilirsiniz, eğer şansınız varsa.

Gökyüzünüz açık olsun.. İyi gözlemler..

2016 :  acısıyla, güzeliyle, iyisi ve kötüsü ile çok farklı koşullarda  geçirdiğimiz bir yıl sona eriyor. Dileğim,  2017 ve gelecek yıllar beklentilerimize uygun, daha iyi, insanlık, sevgi ve barış dolu olsun.

Sevgiyle kalın.