Uyarı..Öneri  :

Gökyüzü gözlemi yapmayı düşünüyorsanız AY’ın ilkdördün evresine yakın günleri tercih etmelisiniz. Akşamın ilk saatlerinde AY gözlemi yapılır, sonrasında AY ışığının etkisi azalır ve batar. Bu saatten sonra da diğer gökcisimleri, derin uzay cisimleri rahatlıkla gözlenebilir. Elbette,  gözlemlere olumsuz etki yapan  çevre, ışık ve hava kirliliği olmaması gerekmektedir. Gözlem için, olanağınız varsa, kentlerin-yerleşim yerlerinin  dışında, karanlık,  ancak güvenli bir yer seçmeniz uygun olacaktır.

Bilgi Notu :

Ülkemizde heryerde aynı saat değeri kullanılır. Doğu-Batı doğrultusunda ise boylam farkı nedeniyle yaklaşık  01 sa  20 dakikalık bir fark vardır.  Bunun sonucu olarak  gökcisimlerinin doğma , batma  vb zamanları heryerde farklı olur. Doğuda Güneş doğar,  yaklaşık bir saat sonra Batı bölgelerinde doğar(ya da batar..).

İleri saat uygulaması sürüyor. Yaz süresince kullandığımız ileri saatleri artık geri almıyoruz. Yaz kış aynı saat diliminde olacağız.  GMT + 3 sa    Bakalım nasıl etkileneceğiz, yararını nasıl göreceğiz ??

Bilgi Notu :

GÜNEŞ’imizin  bir yıl boyunca gökyüzünde izlediği çembere “TUTULUM” denilmektedir. Güneş, bu çember üzerinde  hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yolalır.  Güneş ve Ay Tutulmaları,  AY ve GÜNEŞ tam bu çember üzerinde ve aynı hizada olduklarında gerçekleşir. Tutulum denmesinin nedeni de budur. Diğer gezegenler ve AY da bu çembere çok yakın dolanırlar. Hepsinin dolandığı, Tutulum çevresindeki band şeklindeki bu bölgeye  ZODYAK KUŞAĞI  adı verilir.

Yedi Gezgin  :

Amatörler için, gökyüzü düşkünleri için, geçen birkaç ay içersindeki günler de olduğu gibi haftanın 7 gününe isimlerini veren, 7 kat gökyüzü tanımına neden olan, gökyüzünün gezginleri diye antik dönemlerden bu yana bilinen, çıplak göz ile gözlenebilen ve  incelenen 7 gökcismi ( Güneş, Ay, Venüs, Jüpiter, Satürn, Mars, Merkür )  bu ay içersinde de  gökyüzünde aynı anda  birlikte görüleceklerdir.  26 Kasım günü, Güneş gökyüzünde görünür iken saat 14 civarında, bu 7 parlak  gökyüzü gezgini  aşağıdaki şekilde olduğu gibi sıralanmış olacaklar. Jüpiter Güneş’in Batı tarafında olduğu için akşam olmadan batacak, sabah Güneş doğmadan önce doğacak ve sabaha karşı kısa bir süre doğu ufkunda gözlenecektir. Diğerleri ise Güneş battıktan sonra sırasıyla Batı ufkuna yaklaşacak ve batacaklardır.

Dikkat edilirse, bu yedi gezgin Güneş’in yörüngesini gösteren Tutulum Çemberi üzerinde veya yakınlarında,  Zodyak Kuşağı içersinde bulunmaktadırlar.

KASIM AYINDA GÜNEŞ :

Ayın ilk gün TERAZİ  takımyıldızı sınırları içersinde bulunacak olan yıldızımız, yaklaşık 23 Kasım günü AKREP takımyıldızı sınırlarını geçecek ve 29 Kasım gününe kadar bu takımyıldızda bulunacak, daha sonra ise YILANCI   takımyıldızı sınırları içersine geçecektir. Yani bu ay içersinde 3 takımyıldızı ziyaret edecektir.  Burçlar kuşağında yeralan 13. Burç takımyıldızı olan YILANCI takımyıldızının varlığını bizlere hatırlatmaktadır .

GÜNEŞ  ayın ilk günlerinde  Doğu noktasından 18 derece Güney yönüne doğru doğacaktır. Akşamları da aynı şekilde batma noktası Batı noktasından Güney yönüne doğru 18  derece ötede olacaktır.  Ay sonuna doğru bu değerler yaklaşık 27  dereceye kadar artacaktır.

Gündüz süresi de her geçen gün daha da  kısalacaktır. Ayın ilk günlerinde   yaklaşık olarak 10 sa 30 dk    olan bu süre ay sonunda  yaklaşık 09 sa 40 dk   olacaktır. Elbette Gündüz süresi kısalırken Gece süreleri de uzamaktadır.

Güneş’in  günortasında, Güney yönündeki en yüksek geçişi ayın ilk günlerinde 38 derece iken ay sonunda  ufkumuza uzaklığı 30 dereceye kadar azalacaktır. Bu durum Güneş ışınlarının daha eğik açıda bize ulaşması, daha az ısınma,  kısaca  KIŞ geldi demektir.

AY  

 AY,  elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken  ;

14 Kasım   günü  enberi  konumunda –

YER’e  en yakın konumda olup   uzaklığı  356 500 km

27 Kasım   günü  enöte   konumunda –

YER’e  en  uzak konumda olup   uzaklığı  406 000 km

AY’ın   EVRELERİ :

İlkdördün      :   07 Kasım           Dolunay       :   14 Kasım

Sondördün    :   21 Kasım            Yeniay         :   29 Kasım                  

14 Kasım günü  AY,  bu dolanması sırasında Yer’e  en yakın konumunda olacak ve aynı zamanda Dolunay evresinde bulunacaktır.  En yakın konumda olunca açısal-görünür büyüklüğü en fazla olacak, daha parlak görünecektir. Bu durumdaki AY   “Süpermoon”   –  Süper AY  olarak isimlendirilmektedir.

GEZEGENLERİN GÖZLENEBİLİRLİĞİ

Ayın ilk günlerinde MERKÜR  görünüm olarak Güneşin hemen yakınında ve JÜPİTER  Güneş’in batısında  bulunacak.  SATÜRN,  MARS ve VENÜS ise   Güneş’in doğusunda sıralanacaklar. Ayın son günlerinde ise, MERKÜR Güneş’ten  Doğu yönünde 18 derece uzaklaşmış olacaktır.

MERKÜR :  Kasım ayının ilk günlerinde Güneş’e çok yakın görünümde olacağı için gözlenmesi olanaksız olan gezegen her geçen gün uzaklaşarak  ayın son günlerinde çok kısa bir süre de olsa gözlenebilecektir. Ufka yakın olması, havanın tamamen kararmamış olması nedeniyle gözlemi oldukça zor olacaktır. Tıpkı Güneş gibi, Kasım ayı süresince  Terazi, Akrep ve Yılancı  takımyıldızlarının sınırları içersinde yol alacaktır.

VENÜS :   Ayın ilk günlerinde  GÜNEŞ battığında, Yılancı takımyıldızı içersinde SATÜRN ile komşu olacak olan çok parlak olan gezegen ilerleyen günlerde Yay takımyıldızına geçerek ilerleyecektir. Bu hareketi sırasında  görünür olarak Güneş’ten biraz daha uzaklaşmış olacak ve  günbatımı sonrasındaki gözlemi daha uzun ve daha rahat olacaktir.  Güney-Batı yönündeki çok parlak görünümü ile  halk arasındaki  “Akşam Yıldızı” özelliğini sürdürecektir.

MARS : Ayın ilk günlerinde  Yay takımyıldızında yolalacak olan “Kızıl Gezegen”  bir hafta sonra Oğlak takımyıldızına geçecek. Kasım ayı süresince günbatımında, Güney yönümüzde ufkumuzdan yaklaşık 25-30  derece yükseklikte olacak ve gecenin ilk yarısında batıya doğru yolalacak, yaklaşık 3 saat  kolayca gözlenecektir.

JÜPİTER :  Bu ay içersinde Güneş’in batısında bulunacaktır. Ayın ilk günlerinde açısal olarak Güneş’e 27 derece uzaklıkta iken,  Başak takımyıldızı içersinde konumu fazla değişmemesine karşın, Güneş’in doğuya doğru hareketi nedeniyle ay sonuna doğru Güneş’ten açısal olarak  yaklaşık  50 derece uzaklaşmış olacaktır. Bunun sonucu olarak  gezegenlerin en büyüğü olan bu dev gaz gezegen ayın ilk günlerinde sabah,  gündoğumu öncesinde doğu ufkunda görünecek, Güneş doğuncaya dek yaklaşık 2 saat  gözlenebilecektir. Bu süre ay sonuna doğru 3 saati geçecektir. Parlaklığı ise önceki aylara göre daha az olacaktır.

SATÜRN :  Kasım ayı   içersinde de  Yılancı  takımyıldızı içersindeki konumu fazla değişmeyecek,  akşamın ilk saatlerinde batı ufkumuzda  günbatımından hemen sonra kısa bir süre  gözlenebilecektir. Her geçen gün gözlem süresi daha kısa olacaktır. Güneş’in doğuya doğru yerdeğiştirmesi sonucu ay sonuna doğru Güneş ile birlikte batacak ve gözlenemeyecektir.

Eğer bir dürbün ya da teleskop ile gözlem yapacaksanız, çıplak göz ile görülemeyen URANÜS ve NEPTÜN’ü de gözleyebilirsiniz. Parlaklıklarının az olması, diğer sönük yıldızlardan ayırtedilmesindeki güçlük nedeniyle  konumunu çok iyi biliyorsanız gözleyebilirsiniz. Bunun için ayrıntılı yıldız haritalarına bakmanız gerekecektir. Uranüs  Balıklar, Neptün ise Kova takımyıldızı sınırları içersinde bulunacak. Ayın ilk günlerinde Güneş battıktan sonra Doğu-Güneydoğu ufkunda yükseliyor olacaklar ve uzun süre gece gökyüzünde yeralacaklardır.

——————————————————————-

2 Kasım günü aşağıdaki şekilde olduğu gibi,  AY,   ince Hilal şeklinde iken, Yılancı takımyıldızı sınırları içinde VENÜS ve SATÜRN ile yakın görünümde ve dizili şekilde görünecek.  Bu üçlü,  Akrep’in kalbi Antares’e yakın görünümde – komşu olacak.

AY, 6 Kasım   Mars ile yakın görünümde olacaktır.

15 Kasım da ise, Aldebaran’ı (Boğa takımyıldızının en parlak yıldızı)  örtecek, ancak bu örtme olayı gündüz saatlerinde olduğu için ülkemizden gözlenemeyecektir. 

25 Kasım günü, sabaha karşı,  sondördün evresini geçmiş, hilale dönüşmüş AY ile JÜPİTER  çok yakın görünümde birlikte doğacaklardır. Astrofotoğrafçılar için güzel bir görüntü oluşturacaklardır.

GÖKTAŞI YAĞMURLARI :

Kasım ayı içersinde  iki ayrı göktaşı yağmuru gerçekleşecek.

TAURİD (Boğa)  Göktaşı Yağmuru :

 4 Kasım  günü maksimum sayıya ulaşması beklenen göktaşı yağmurunun kaynağı için

Asteroid 2004 TG10   ile   2P Encke   kuyrukluyıldızının toz kalıntıları olduğu öngörülüyor..  Çok az sayıda göktaşı görülebilecek.  Zayıf bir yağmur, çisenti gibi….

LEONİD (Aslan) Göktaşı Yağmuru :     

16-17 Kasım günlerinde maksimum sayıya ulaşması bekleniyor. Bu da zayıf bir göktaşı yağmuru sayılır. 1865 yılında keşfedilen  Tempel-Tuttle  kuyruklu yıldızı kalıntılarının oluşturduğu bilinmektedir. 33 yılda bir Güneş etrafından dolanan  bu  Kuyruklu yıldızın son geçişi 2001 yılında olmuş,  geçtiği yıl çok fazla sayıda göktaşı gözlenirken diğer yıllarda bu sayı azalmaktadır. Bu göktaşı yağmurunda da saatte 10-15 kayma bekleniyor. Dolunay sonrası olması nedeniyle de gözlenmesi oldukça zor olacak.

Havaların soğuması ve kışın kendisini farklı şekillerde göstermesi  sözkonusu. Gözlem için uygun giysi seçmeyi unutmayınız.

Gökyüzünüz açık olsun, iyi gözlemler..         

Amatörler için, gökyüzü düşkünleri için, geçen birkaç ay içersindeki günlerde olduğu gibi, gökyüzü güzel  gözlem olanakları sunuyor sizlere.  Haftanın 7 gününe isimlerini veren, 7 kat gökyüzü tanımına neden olan, gökyüzünün gezginleri diye antik dönemlerden bu yana bilinen, gözlenen ve  incelenen 7 gökcismi  Ekim   ayında da  gökyüzünde aynı anda birlikte gözlenebilecektir.

Antik dönemlerde, gökyüzünde  çıplak gözle görülebilen, haftanın 7 gününe adını veren bu  7  “gezgin”  gökcisminin  hareketlerinden yola çıkarak evren modelleri oluşturulmuştur.

AY 

 AY,  elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken  ;

04 Ekim   günü  enöte  konumunda – YER’e  en  uzak konumda olup   uzaklığı  406 100 km

17 Ekim  günü  enberi  konumunda  – YER’e  en yakın konumda olup   uzaklığı  357 900 km

31 Ekim   günü  enöte   konumunda – YER’e  en  uzak konumda olup   uzaklığı  406 700 km

AY’ın   EVRELERİ :

Gökyüzü gözlemi yapmayı düşünüyorsanız AY’ın ilkdördün evresine yakın günleri tercih etmelisiniz. Akşamın ilk saatlerinde AY gözlemi yapılır, sonrasında AY ışığının etkisi azalır ve batar. Bu saatten sonra da diğer gökcisimleri, derin uzay cisimleri rahatlıkla gözlenebilir. Elbette,  gözlemlere olumsuz etki yapan  çevre, ışık ve hava kirliliği olmaması gerekmektedir. Gözlem için, olanağınız varsa, kentlerin-yerleşim yerlerinin  dışında, karanlık,  ancak güvenli bir yer seçmeniz uygun olacaktır.

Yeniay          :  01 Ekim              İlkdördün     :   09 Ekim

Dolunay      :  16 Ekim                Sondördün   :  22 Ekim

Yeniay           :  30 Ekim        

GÜNEŞ’imizin  bir yıl boyunca gökyüzünde izlediği çembere “TUTULUM” denilmektedir. Güneş,bu çember üzerinde  hergün yaklaşık bir derece doğuya doğru yolalır.  Güneş ve Ay Tutulmaları,  AY ve GÜNEŞ tam bu çember üzerinde ve aynı hizada olduklarında gerçekleşir. Tutulum denmesinin nedeni de budur. Diğer gezegenler ve AY da bu çembere çok yakın dolanırlar.

GÜNEŞ  ayın ilk günlerinde  Doğu noktasından 4-5 derece Güney yönüne doğru doğacaktır.  Akşamları da aynı şekilde batma noktası Batı noktasından Güney yönüne doğru 4-5 derece ötede olacaktır.  Ay sonuna doğru bu değerler yaklaşık 18  dereceye kadar artacaktır.  Gündüz süresi de her geçen gün daha da  kısalacaktır. Ayın ilk günlerinde   yaklaşık olarak 11 sa 45 dk    olan bu süre ay sonunda  yaklaşık 10 sa 30 dk   olacaktır.    Bu konularda, herhangi bir yer ve zaman için  gerekli hesaplamaların duyarlı olarak verildiği, işinize yarayacak  bir web sitesi de önerebilirim.     https://www.timeanddate.com    Yer ve zamanı ayarlayıp istediğiniz hesaplamaları yaptırabilirsiniz.

Bildiğiniz gibi,   Yaz saati-Kış saati  uygulaması kaldırıldı.  Yaz saati  Ekim ayı son haftasında  1 saat geri alınırdı. Bütün yıllık programlar bu kurala göre belirlenmişti.  Elektronik aletler otomatik olarak bu işlemi yapıyorlar, onlar geri alacak biz sonra tekrar ekleyeceğiz, ya da şimdiden bu  konuda gerekli ön ayarları yapacağız demektir.   Bakalım nelerle karşılaşacağız bu konuda. Aslında bu konu çok önceden buyana tartışılıyor. Astrobilgi sayfalarında yeralan,  Prof.Dr.  Ethem Derman’ın yazısını ( http://astrobilgi.orgstop-changing-our-clocks-stopdst/ )  okumalısınız.

17 Ekim günü  AY yörüngesi üzerinde dünyamıza en yakın konumda olacak. Öte yandan 16 Ekim günü  Dolunay evresinde olması  sözkonusu. Bu tür konumlarda farklı kültürlerde yapılan isimlendirmeler  gündeme gelecektir.  Süpermoon – Süper Ay  ve    Bloodmoon – Kanlı AY  gibi.  Biliyoruz ki  AY ne süper ne de kanlı…

 GEZEGENLERİN GÖZLENEBİLİRLİĞİ

Ayın ilk günlerinde MERKÜR  ve JÜPİTER  Güneş’in batısında  ancak VENÜS, SATÜRN ve MARS ,   Güneş batarken  neredeyse eşit aralıklarla batıdan güneye doğru sıralanıyorlar.

MERKÜR :  Ekim ayının ilk günlerinde  Güneş’in
yaklaşık 17 derece Batısında olacak olan gezegen, ilerleyen günlerde  açısal olarak Güneş’e yaklaşacaktır.  Ayın ilk günlerinde  gündoğumundan önce Doğu ufkunda kısa süre  uygun gözlem koşulları varsa gözlenebilecektir.   Güneş’e açısal olarak yaklaşırken  ayın 11’inde JÜPİTER ile çok yakın görünümde olacaklar ancak  gözlenmeleri  çok güç olacaktır.

VENÜS :   Ayın ilk günlerinde  GÜNEŞ battığında, Batı’dan Güney’e doğru sıralanan  parlak üç cisimden GÜNEŞ’e daha yakın görünümde(yaklaşık 30 derece)  olan  gezegen.  Akşamın ilk saatlerinde  ufka yakın  olarak bir saat civarında gözlenebilecektir. Ay sonuna kadar Güneş’e göre açısal uzaklığı biraz artacak ve  gözlenebilirliği  ay boyunca hemen hemen aynı kalacaktır. Ay boyunca Güneş ile birlikte doğuya doğru hareketlerini sürdürerek  Akrep takımyıldızı içersinde  konumu fazla değişmeyen SATÜRN ile ayın son günlerinde yakın görünümde olacaktır.

MARS : Ekim ayı süresince günbatımında, Güney yönümüzde ufkumuzdan yaklaşık 25 derece yükseklikte Yay takımyıldızı içersinde  bulunacak olan kızıl gezegen, akşamın ilk saatlerinde Batı ufkumuzda gözlenebilecek, gece yarısı olmadan batacaktır. Parlaklığı ise az da olsa azalmasını sürdürecektir.

JÜPİTER :  Bu ay içersinde Güneş’in batısında bulunacaktır. Ayın ilk günlerinde açısal olarak Güneş’e yakın iken,  Başak takımyıldızı içersinde konumu fazla değişmemesine karşın, Güneş’in doğuya doğru hareketi nedeniyle ay sonuna doğru Güneş’ten açısal olarak  yaklaşık  25 derece uzaklaşmış olacaktır. Bunun sonucu olarak sabah,  gündoğumu öncesinde doğu
ufkunda kısa süre gözlenebilecektir. Parlaklığı ise önceki aylara göre daha az olacaktır.

SATÜRN :  Ekim ayı içersinde de  Akrep takımyıldızı içersindeki konumu fazla değişmeyecek,  akşamın ilk saatlerinde batı ufkumuzda  bir iki saat gözlenebilecektir. Her geçen gün gözlem süresi daha kısa olacatır. Güneş ile birlikte  doğuya doğru yerdeğiştirmesini sürdüren Venüs,  ay sonunda Satürn ile yakın görünümde olacaktır.

AY,  1 Ekim günü  Yeniay evresinde bulunacak, ilerleyen günlerde doğuya doğru hergün yaklaşık 13 derece yerdeğiştiriken, akşam gökyüzünde  sırası ile   3-4  Ekim günlerinde  Venüs,  6 Ekim günü Satürn ve  8 Ekim günü Mars ile yakın görünümde alacak. 28 Ekim günü ise sabaha karşı JÜPİTER ile çok yakın görünümde gözlenecektir.

27-28 Ekim günlerinde,  günbatımı sonrasında batı ufkumuzu süsleyecek bir güzel görünüm.  Satürn  Venüs ve Akrep’in kalbi  Antares yukarıdan aşağıya doğru dizilmişler. Ayın son günleri olan birkaç gün süre ile bu görünüm  günbatımından hemen sonra  kısa süre gözlenebilecek.

GÖKTAŞI YAĞMURLARI :

Ekim ayı içersinde  iki ayrı göktaşı yağmuru gerçekleşiyor.

Ekim 7 günü maksimum sayıya ulaşması  beklenen  DRACONIDS – EJDERHA  Göktaşı Yağmuru,  dünyamızın   21P Giacobini-Zinner  kuyrukluyıldızının kalıntılarının bulunduğu eski yörüngesinden geçerken gerçekleşecek.   Sayıca az olması, ilkdördün evresindeki AY’ın ışığının etkisi nedeniyle gözlemi pek keyifli olmayacak.

Ekim  20-21  günlerinde ORİONİDS – AVCI  Göktaşı Yağmuru  meydana gelecek. Saatte en fazla 20 civarında göktaşı kayması gözlenebilecek.  Ancak bu kez  sondördün evresindeki ay ışığı etkili olacak.  Gece yarısından sonra ışık kirliliğinin olmadığı karanlık bir ortamda belki çok parlak göktaşları gözlenebilecek. Avcı Göktaşı Yağmuru ise,  Halley kuyrukluyıldızının 1985-1986  geçişi sırasında yörüngesinde bıraktığıı tozlar içinden Dünya’mız geçerken oluşmaktadır.