Sayfa 27

Oca 01

2019 OCAK AYINDA GÖKYÜZÜ

By Zeynel Tunca in Bu Ay Gökyüzü, Güncel

Acısıyla tatlısıyla, iyisi ile kötüsü ile bir yılı daha geride bıraktık. Geçen bir yılın , önceki yılların muhasebesini yaparak dertlenmek, “keşke” lerle üzülmek yerine aldığımız derslerle geleceğe umutla bakmak gerek diye düşünüyorum. Gelin, siz de böyle yapın.

Yeni yıl ve gelecek yıllar umut dolu olsun, sağlıklı, mutlu, başarılarla dolu, sevdiklerimizle birlikte özgürce yaşayacağımız güzel günler getirsin.. Sevgilerimle..

2019 YILINDA GÜNEŞ

Güneş’imiz gökyüzündeki görünür hareketi sırasında hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yer değiştirdiğini bu sayfalardaki yazılardan öğrendiniz. Güneş’imiz, gökyüzündeki bu hareketi sırasında da bir yıl süresince Burç adı verilen 13 takımyıldızın sınırları içersinde yolalacaktır. 2019 yılı içinde GÜNEŞ’imizin takımyıldızı sınırlarından geçiş günlerini aşağıdaki çizelgeden görebilirsiniz.

( Örn: YAY’dan 20 Ocak tarihinde OĞLAK takımyıldızı sınırları içersine geçecek..)

Tam ÖĞLEN zamanında, ( yani Güney yönümüzde Güneş’in Öğlen çemberimizden geçişi anında ) 2019 yılı içinde ufkumuzdan yüksekliği tarihlere göre aşağıdaki çizelgede görülmektedir. (Değerler, yaklaşık 40 derece enlemli Ankara ili için verilmiştir.. Bulunduğunuz yerin enlemi Ankara’nın kaç derece güneyinde ise, bu enlem farkı çizelgedeki açı değerlerine eklenmeli, kuzeyde iseniz fark çıkartılmalıdır.)

Çizelgeden ve grafikten de görüleceği gibi, Güneş’in tepemize yakın geçişlerinin olduğu tarihlerde daha sıcak günler olmaktadır.

Bilgi Notu :

Güneş Tutulum üzerinde hareket ederken Gök Eşleğine uzaklığı yanı DİKAÇIKLIĞI sürekli değişmektedir. 21 Haziran’da Gök Eşleğinden kuzeye doğru en fazla 23.5 derece uzaklaşır. 22 Eylül’de gökeşleğini keserek sonra güneye iner, 21 Aralık günü maksimum ( – değer alarak) 23.5 derece olur, sonra tekrar Eşleğe yaklaşır ve sonra gökeşleğinden kuzeye doğru uzaklaşır ve bu döngü sürer gider. Gökeşleğine olan açısal uzaklıktaki bu değişi doğma-batma zamanlarını, gün süresi gibi kavramları belirler.

Bilgi Notu :

GÜNEŞ’imizin bir yıl boyunca gökyüzünde izlediği çembere “TUTULUM” denilmektedir. Güneş, bu çember üzerinde hergün yaklaşık 1 derece doğuya doğru yolalır. Güneş ve Ay Tutulmaları, YER, AY ve GÜNEŞ tam bu çember üzerinde ve aynı hizada olduklarında gerçekleşir. Tutulum denmesinin nedeni de budur. Diğer gezegenler ve AY da bu çembere çok yakın dolanırlar. Hepsinin dolandığı, Tutulum çevresindeki band şeklindeki bu bölgeye ZODYAK KUŞAĞI adı verilir.

OCAK AYINDA GÜNEŞ :

18 Aralık 2017 günü YAY takımyıldızı sınırları içersine girmişti. 2019 yılının ilk gününde de YAY takımyıldızı bölgesinin ortalarında gözlenecektir. 20 Ocak günü ise komşu OĞLAK takımyıldızı sınırları içersine geçecek ve ay sonuna kadar bu takımyıldız sınırları içersinde görülecektir.

GÜNEŞ, gökyüzündeki yıllık görünür hareketi sırasında 21 Aralık tarihinde Gökeşleğinin güney tarafında en uzak konuma gelmiş ve En Uzun Gece – En Kısa Gündüz bu tarihlerde yaşanmıştı. Aynı zamanda bu tarihlerde ufuk düzlemimizdeki doğma ve batma anındaki konumu sınır değerlere gelmişti. Bunun sonucu olarak Ocak ayının ilk günlerinde Doğu noktasından Güney yönüne doğru 31 derece öteden doğacaktır. Akşamları da aynı şekilde battığı nokta Batı noktasından Güney yönüne doğru 31 derece ötede olacaktır. Ay sonuna doğru bu değerler hergeçen gün küçülerek 23 dereceye kadar inecektir. Bunun anlamı GÜNEŞ artık kuzey yarıküreye doğru yolalıyor demektir.

21 Aralık günü KIŞ GÜNDÖNÜMÜ ; en kısa GÜNDÜZ – en uzun GECE gerçekleşmişti. Bu tarihten sonra artık geceler kısalmaya, gündüz süreleri ise artmaya başlar. Ocak ayının ilk günlerinde yaklaşık 09 sa 24 dk olan gündüz süresi ay sonuna doğru yaklaşık 45 dakika artacak ve 10 sa 08 dk olacaktır. ( Burada unutulmaması gereken özellik ; Türkiye’mizin doğusu ile batısı arasındaki doğma-batma saatleri arasındaki fark yaklaşık 1 saat civarındadır. ) Güneş, Ocak ayının ilk günleri Ankara’da 08:10 de doğacak, ayın ilk yarısında çok fazla değişmeyecek olan bu doğma zamanı son günü ise 07:58 olacaktır. Bunun anlamı, sabah okula gidecek öğrenciler için, işe gidecek olanlar için bu ay içersinde de bu durum çok değişmeyecek, Güneş doğmadan kalkıp, alacakaranlıkta yola düşmek demektir.

Ocak ayı süresince Ankara’da 12:52 ile 13:01 saatleri arasında öğlen çemberinden geçecektir. Diğer kentlerin Ankara’ya göre boylam farklarına uygun olarak, doğusundaki kentlerde daha erken, batısındaki kentlerde ise daha geç geçecektir. ( Örneğin Ankara’nın Coğrafya Boylamı yaklaşık 32.8 derece doğu, İzmir’in ise 27.1 derece doğu boylamı, buna göre aralarındaki boylam farkı yaklaşık 5.6 derece olur. Her bir derece Güneş’in hareketine uygun olarak 4 zaman dakikasına denk gelir. Buna göre 5.6 x 4 = 22.4 dakika eder. Öyleyse Güneş, 1 OCAK günü Ankara Öğlen çemberinden saat 12:52 te geçecek ise, İzmir öğlen çemberinden yaklaşık 22.4 dakika sonra yanı yaklaşık 13:14 de geçecek demektir. Ankara’dan daha doğudaki iller için hesap yapılırken boylam farkına denk zaman değeri çıkartılır. Bu ayrıntıyı da unutmayalım…)

GÜNEŞ, gün ortasında, Güney yönünde, OCAK ayı ilk günlerinde ufuktan en fazla 27 derece yüksekten geçecektir. Son günlerine doğru ufuktan yüksekliği yaklaşık 6 derece daha fazla olacaktır. (Ankara’ya göre verilen bu değerler, güneye doğru kaç derece giderseniz o kadar artar.. Kuzeye giderseniz azalır.) Her geçen gün GÜNEŞ ışınlarının geliş eğim açısı artacak demektir. Ama soğuyan, üşüyen hatta donan kara parçasını ısıtmak kolay olmuyor, bunu unutmayalım. Kış daha yeni başladı.

Kış yeni başladı… diye bitirmiştik üstteki paragrafı. Ancak YER, Güneş etrafındaki elips yörüngesinde dolanırken, Ocak ayının ilk günlerinde ısı kaynağımız olan GÜNEŞ’e iyice yaklaşmış olacak. ( En yakın olduğu konumdaki uzaklık :147 milyon km)Yani kış ortasında sobaya daha yakın olmak gibi bir şey. Ancak, dünyamız üzerinde mevsimler ile Güneş’e olan uzaklık arasında bir bağlılık yok gibi dir. Dünyamızın yapısı, diğer gezegenler gibi, küre biçimindedir. Güneşten gelen ışınım hangi bölgeye daha dik olarak düşüyorsa orası daha çok ısınıyor. Temel neden bu. Bu nedenle de, Güneş’e en yakın olduğumuz 3 Ocak günü Kuzey yarıkmkürede Güneş ışınlarının geliş açısı-eğimi az olduğundan ısınma daha az olmaktadır ve en soğuk günler yani kış mevsimi yaşanmaktadır. Aynı günlerde, güneş ışınları güney yarımküreye daha dik düştüğü için oralarda mevsim Yaz olmaktadır. (Güney yarıkürede mevsim YAZ olduğunda buna ek olarak Güneş’e en yakın konumda olacağı için az da olsa daha sıcak bir yaz olur. Ancak bu kez de ısınma konusunda coğrafya konumu, okyanuslar vb etkiler sözkonusu olur. )

Türkiye’mizin doğusundan VAN, ortasından ANKARA ve batısından da İZMİR kentleri içinARALIK ayının ilk, orta ve son günlerinde Güneş ile ilgili zamanlar ; öğlen-meridyenden geçiş zamanı, yüksekliği ve YER’e uzaklığı aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Değerleri karşılaştırarak yukarıda metin olarak verilen bilgileri irdelemenizi öneririm.

( https://www.timeanddate.com/sun/turkey/ankara?month=12&year=2018 )

06 OCAK 2019 PARÇALI GÜNEŞ TUTULMASI

Güneş’imiz Ocak ayı içinde 06 Ocak günü AY tarafından parçalı olarak örtülecek, Parçalı Güneş Tutulması oluşacaktır. Ancak, ülkemizden gözlenemeyecektir.

—————————————————————————————————————

AY

AY, OCAK ayı süresince elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken yörüngesinin enberi ve enöte noktalarından geçiş tarihleri ile bu tarihlerdeki AY- YER uzaklıkları aşağıdaki gibidir.

09 OCAK : AY, Enöte ( YER’e en uzak ) konumunda : 406 117 km

21 OCAK : AY, Enberi ( YER’e en yakın ) konumunda : 357 342 km

AY’ın EVRELERİ :

AY, Yer etrafındaki yörüngesinde dolanırken, gökyüzünde hergün yıldızlara göre açısal olarak yaklaşık 13 derece doğuya doğru konumunu değiştirir.

Bunun sonucu olarak aynı gözlem yerinde hergün bir önceki güne göre yaklaşık 45-50 dakika daha geç doğar.

Yine bunun sonucu olarak, Güneş – Yer – AY üçlüsü arasındaki açı sürekli değişir ve farklı tarihlerde YER den AY’a bakıldığında AY’ın aydınlık olan yarısının YER’den farklı biçimlerde görünmesi de AY’ın EVRELERİ’ni oluşturur.

Yeniay : 06 Ocak İlkdördün : 14 Ocak

Dolunay : 21 Ocak Sondördün : 27 Ocak

21 OCAK 2019 TAM AY TUTULMASI

Yukarıdaki verileri incelediğimizde ;

21 Ocak tarihinde AY enberide, yani yörüngesinin YER’e en yakın noktasında olduğunu görüyoruz. Bunun anlamı açısal olarak en büyük çapta göreceğiz demektir.

21 OCAK günü AY, Dolunay evresinde, bu durumda populer isimlendirmeye göre SÜPER AY gerçekleşecek.

21 OCAK günü bir de TAM AY TUTULMASI gerçekleşecek…

Böylesi güzel bir gökolayı gerçekleşecek , ancak tam tutulma başladığında ülkemizde AY batmış olacak. Yani gözlenemeyecek. Tam Tutulma öncesi gerçekleşen Parçalı Tutulma evresi Türkiye Bölge zamanı ile saat 06:33 de başlayacak. Tam Tutulma evresi ise, yani kızıla boyanmış AY görüntüsünün oluştuğu evresi ise TBZ ile saat 07:41 de başlayacak. 1 saat 02 dakika sürecek olan bu Tam Tutulmanın ortası TBZ 08:12 de gerçekleşecek.

Bu zamanlara baktığımızda yine de biraz şansımız var. Ülkemizin batısındaki gözlem yerlerinde gökcisimleri daha doğudaki illere göre daha geç batarlar. Ay için de böyle olacaktır. Örneğin, İZMİR için ; Tam tutulma 07:41 de başlayacak, AY bu sırada Batı ufkuna çok yaklaşmış olacak. yaklaşık 30 dk süreyle, tan olayı içinde görülebilecek demektir. Eğer gökyüzü açık ise, o yönde doğal engel yoksa, hava ,çevre ve ışık kirliliği de yoksa tam tutulma kısa süre de olsa gözlenebilir. Çok şey istedik,değil mi ?? Ancak bu arada, AY’ın doğma ve batma sırasında renginde kızıllık oluşması bu gözlemde karışıklık yaratabilir. Yine de denemekte keyif ve heyecan olabilir..

GEZEGENLERİN GÖZLENEBİLİRLİĞİ

Bilgi Notu :

Tutulum düzlemine yakın olan, ZODYAK Kuşağı içinde dolanan Gezegenler ve AY; Güneş’in Doğu tarafında olması durumunda, Güneş battıktan hemen sonra Batı gökyüzünde görünürler. Güneş’in Batı tarafında olanlar ise, Güneş sabah doğmadan önce doğarlar. Bu gökcisimleri Güneş’e açısal olarak ne kadar uzak olurlarsa o denli fazla süre gözlenebilirler.

MERKÜR

2019 Yılının ilk gününde Güneş’in yaklaşık 14 derece batısında ve YILANCI takımyıldızı sınırları içinde görülecek olan haberci gezegen 2 Ocak günü YAY ve 23 Ocak günü ise OĞLAK takımyıldızı bölgesine geçecektir. 12 Ocak günü yörüngesi üzerinde Güneş’e en uzak konumda ve 13 Ocak günü açısal olarak JÜPİTER ile çok yakın görünümde olacak. Ocak ayı içinde doğuya doğru olan hareketi nedeniyle hergün açısal olarak Güneş’e yaklaşacak ve 30 Ocak gününde de ÜSTKAVUŞUM (YER-GÜNEŞ-MERKÜR dizilişinde ) konumunda olacaktır. Ayın ilk günleri Güneş doğmadan az önce doğacak ancak ufka çok yakın olması nedeniyle ideal koşullarda çok zor olarak belki gözlenebilir. Ancak, diğer günlerde açısal olarak Güneş’e daha yakın olacak, bu nedenle de gözlenemeyecektir.

VENÜS :

Güzellik Tanrıçası VENÜS, Ocak ayının ilk günlerinde TERAZİ takımyıldızında bulunacak, ayın 9 unda AKREP , 16 sında ise YILANCI takımyıldızına geçecektir. Ayın 2 sinde ve 31 inde AY ile çok yakın görünümde, 23 ünde ise JÜPİTER ile yakın görünümde olacaktır.

Ayın ilk günü Güneş’in açısal olarak 45 derece batısında görülecek olan gezegen 6 Ocak günü ise En Büyük Batı Uzanım (EBBU = 47 derece) konumuna gelecektir. Ayın son günü ise 42 derece açısal uzaklıkta bulunacaktır. Bunun anlamı, VENÜS Ocak ayı içinde sabah gökyüzümüzü süsleyecek ve ay boyunca Güneş’ten 3 – 3,5 saat önce doğacak ve gündoğumuna kadar “Sabah Yıldızı” tanımlamasına uygun bir şekilde güzel bir gözlem hedefi olacaktır. Ay boyunca yaklaşık -5 kadir parlaklığı ile doğu gökyüzünde AY’dan sonra en parlak gökcismi olarak gözlenebilecektir.

MARS :

Ocak ayı süresince BALIKLAR takımyıldızında bulunacaktır. Ayın ilk günü Güneş’in doğusunda yaklaşık 78 derece açısal uzakta bulunacak olan “Kızıl Gezegen” Güneş battığında Güney ufkumuzda görülmeye devam edecektir. Gece yarısına kadar rahatça gözlenebilecektir. Ay sonuna kadar Güneş’e olan açısal uzaklığı 68 dereceye kadar azalacak ancak gözlem durumu çok fazla değişmeyecektir. Her geçen gün Güneş battığında Öğlen Çemberinden batıya doğru daha uzak bir konumda görünmeye başlayacak ve gece yarısı biraz daha erken batacaktır. 12 Ocak günü AY ile yakın görünümde olacak olan MARS’ın parlaklığı 0.5 kadir civarında olacaktır.

JÜPİTER :

Güneş ailesinin en büyük gezegeni olan JÜPİTER Ocak ayı süresince de Güneş’in batısında ve YILANCI takımyıldızı sınırları içinde bulunacaktır. Ayın ilk günü açısal olarak Güneş’e yaklaşık 26 derece uzaklıkta iken Güneş’in doğuya doğru daha hızlı yerdeğiştirmesi nedeniyle bu açısal uzaklık artacak ve ayın son günü 47 derece olacaktır. Ayın ilk günlerinde Güneş doğmadan yaklaşık 1,5 saat önce doğacak olan bu dev gaz gezegen ilerleyen günlerde daha erken doğacak ve yaklaşık -2 kadir parlaklığı ile Güney-Doğu gökyüzümüzü süsleyecektir. 03 ve 31 Ocak günü AY ile, 23 Ocak günü VENÜS ile yakın görünümde olacaklardır.

SATÜRN :

Ocak ayı içinde de YAY takımyıldızındaki konumu fazla değişmeyecek olan ve “Halkaların Efendisi” de denilen bu güzel görünümlü dev gaz gezegen, 02 Ocak günü KAVUŞUM konumunda (YER-GÜNEŞ-SATÜRN dizilişi) olacaktır. İlerleyen günlerde Güneş’in Batı tarafında uzaklaşmasını sürdürerek ayın son günlerinde bu açısal uzaklık 25 derece olacaktır. Güneş’e açısal uzaklığı 25 derece olsa bile ufka açısal uzaklığı 10-13 derece civarında olacağı için bu tarihlerde, Güneş doğmadan önce Güney-Doğu yönümüzde, ufka yakın bir konumda uygun koşullarda Güneş doğuncaya dek zor da olsa gözenebilecektir.

31 Ocak günü Güneş doğmadan hemen önce Güney-Doğu gökyüzümüzde şölen var. JÜPİTER, VENÜS aralarına aldıkları ince hilal şeklindeki AY ile dizilecekler. Doğuya doğru ufka daha yakın olan SATÜRN sanki onlara yetişmek istiyor. Hepsi gökyüzünün görsel zenginliği fazla olan bir bölgesinde olacaklar. Samanyolu Merkez doğrultusu, AKREP ve YAY takımyıldızlarının bulunduğu bölge. Çok sayıda derin uzay cismini de bu bölgede görebilirsiniz. Gözlem süresi kısa, Güneş kısa bir süre sonra doğacak, zaten hava ağarmaya başladı bile… 🙂 diyeceksiniz..

KUYRUKLU YILDIZ DA VAR GÖKYÜZÜNDE ….

46P VİRTANEN

Konuğumuz bizimle olmayı sürdürecek ..

Aslında yıl içinde birçok kuyrukluyıldız Güneş etrafından dolanır geçer. Ancak görünür parlaklıkları çok azdır. Gözlenmesi için büyük teleskoplar gerektirir. Ancak bu kez gelen konuk farklı idi. Çıplak göz ile bile farkedilebilecek bir görünümde oldu.

46 P Virtanen; 15 Ocak 1948 tarihinde Lick Gözlemevinde Carl Alvar Virtanen

tarafından ilk kez belirlenmiş. İlk başlarda Güneş etrafındaki yörüngesini dolanma dönemi 6.7 yıl olarak belirlenmiş, yörüngesinde dolanırken dev-gaz gezegen JUPITER’in çekim etkisi ile yörüngesinde değişim olmuş ve bugün bildiğimiz değere ( P = 5.5 yıl ) azalmış.

Çekirdeğin dönmesi de belirlenmiş. 6 – 7.5 saat aralığında bir sürede dönme yapıyor.

Yörüngesinin TUTULUM düzlemi ile yaptığı açı 11.7 derece olarak hesaplanmış.. Virtanen‘in yörüngesi çok iyi bilinmekte. 12 Aralık günü yörüngesinin Günberi(Güneş’e en yakın) noktasından geçti. 16 Aralık gününde ise YER’e en yakın konumunda, 11.6 milyon km uzaklıkta ve en parlak durumunda oldu. Bu tarihlerde gökyüzü açık olan gözlem yerlerinde zor da olsa çıplak göz ile gözlenebildi.

Kuyrukluyıldızın yörüngesinin hesaplanabilir kararlılığı sayesinde parlaklık tahminleri de yapılmıştı. Yer’e en yakın olduğu günlerde görünür parlaklığının 3 kadir olacagı tahmin ediliyordu, beklendiği gibi oldukça parlak bir duruma geldi. Çıplak göz ile kolayca görülebilecek bir parlaklık değeri bu. Ancak ; kuyrukluyıldızlar için verilen parlaklık değerleri yıldızlar için verilenlerden farklı olur. Kuyrukluyıldızların çekirdeğin etrafında oluşan SAÇ-KOMA bölgesinin toplam parlaklığı olarak verilir bu değerler. Bu durumda onu 3 kadir parlaklığında bir yıldız gibi göremeyiz. Dikkatli bakışlarla, ancak merkezinde ince ve görece parlak bir noktanın olduğu yaygın bir bulut gibi görülebilir . Parlaklıklar bu yaygın görünümün toplam parlaklığı olarak verilir. Gökparlaklığı varsa, hava biraz tozlu kirli ise, pus varsa vb.. görmek olanaksız hale gelir.

Boğa takımyıldızı içinde Aldebaran ile Ülker Kümesi (Pleiades) arasında, Ülker kümesine daha yakın bir konumda rahatça gözlenen kuyrukluyıldız kuzeye doğru olan yolculuğuna Ocak ayı içinde de devam edecek. Vaşak ve Büyükayı takımyıldızları içinde daha yavaş bir yer değiştirme ile gözlenebilecektir. Ancak bu kez çıplak gözle değil bir dürbün ya da teleskop ile gözlenebilir. Her geçen gün parlaklığı daha da azalacaktır.

Çıplak göz ile gözlenemeyecek olmasına karşın biraz güçlü bir teleskop ile çok güzel gözlem hedefi olmayı sürdürecek. Elbette görselliği de biraz bozulmuş olacak.

GÖKTAŞI YAĞMURLARI :

Göktaşı Yağmurları sırasında bilinmesi gereken bir durum söz konusudur ; belirtilen tarihler, gözlenmesi olası göktaşı sayısının en fazla-maksimum olduğu günlerdir. Bu tarihlerden yaklaşık 1-2 hafta önce ve sonra da göktaşı kaymaları gözlenir. Ancak sayıları az olur ve verilen tarihler yaklaştıkça sayılar artar, en fazla sayı verilen tarihlerde olur. Ancak bu göktaşı yağmuru biraz farklı…

DÖRTLÜK (QUADRANTİD) GÖKTAŞI YAĞMURU 03/04 Ocak

2019 yılının hemen başında ilk göktaşı yağmuru 3/4 Ocak gecesi gerçekleşecek. Gece yarısından sonra Kuzey/Doğu yönünde görülecekler. Saatte 50-100 göktaşı izi görebileceğiz.

Diğer önemli göktaşı yağmurları uzun süreli olup en yoğun olduğu biriki gün olur. Ancak bu göktaşı yağmurunda en fazla göktaşı izi yani göktaşı yağmuru bir-iki saat içinde gerçekleşir. İşin güzel tarafı da bu saatler bizim gözlem yapabileceğimiz saatler. Ayrıca gözlem süresince de AY ışığının olumsuz etkileri de olmayacak. Bu tarihte AY, Yeniay evresine yaklaşmış olacak, sabaha karşı Güneş doğmadan önce doğacak olan ince Hilal şeklindeki Ay ışığının etkisi yok sayılabilir.

Quadrantid göktaşı yağmurunun çıkış (radyant) noktası Büyük Ayının kepçesi ile Çoban ( Bootis ) takımyıldızının en parlak yıldızı olan ARKTRUS arasındaki bölge olacaktır. Göktaşı izleri sanki yoğun olarak bu noktadan çıkıp yayılıyormuş gibi gözleneceklerdir. Gökyüzünün her tarafında gözlenmesi de olasıdır.

Göktaşı yağmurlarının isimleri, onların çıkış noktalarında bulunan, oradan yayılıyormuş gibi algılanan takımyıldızın adıdır. Ancak Quadrant diye bir takımyıldız günümüzde yoktur. Yani, Quadrantid ‘ler bugün bulunmayan bir takımyıldız bölgesinden geliyor. Bugün bildiğimiz ve gökyüzümüzü süsleyen 88 takımyıldız 1922 yılında Uluslararası Astronomi Birliği’nin (IAU) toplantısında kararlaştırılmıştır.

1729 yılında John Flamsteed tarafından yayımlanan “Atlas Coelesti” gökyüzü atlasında Quadran’s Muralis takımyıldızı gökyüzündeki yerini almış olarak görünüyor. Eskiden var olduğu, başkaca kayıtlara geçtiği bilinen eski bir takımyıldız. Bu göktaşı yağmuru da adını eskiden bilinen bu takımyıldızdan almıştır.

Bu göktaşı yağmurunun oluşmasına neden olan parçacıkların, tozların kaynağı nedir ?

2003 EH1 adlı bir asteroid..

Tıpkı İkizler Göktaşı yağmurunu oluşturan 3200 Phaethon asteroidinin kalıntıları gibi 2003EH1 adlı asteroidin kalıntıları da Quadrantidleri oluşturuyor.

2003 yılında Peter Jenniskens tarafından ortaya atılmış bir öneridir. Ancak farklı görüşler de sözkonusudur. 100 lerce yıl önce gözlenen C / 1490 Y1 kuyrukluyıldızın çekirdeği olduğu da iddia edilmektedir. Hala sırrını koruyor bu konu.

Bu bilgileri düşünerek 3/4 Ocak gecesi, gece yarısından sonra Kuzey-Doğu yönünde gökyüzüne bakmak gerekiyor. Soğuk kış geceleri üşütecektir, uygun giysiler , sıcak içecekler ve sıcak gökyüzü sohbetlerinin olduğu bir gözlem gecesi düşünün.

Hava açık ise, çevre, hava ve ışık kirliliği yoksa harika….. iyi gözlemler..

Gökyüzünüz açık olsun.. İyi gözlemler..

2018 geride kaldı ; acısıyla, güzeliyle, iyisi ve kötüsü ile çok farklı koşullarda geçirdiğimiz bir yıl daha sona erdi. Dileğim, 2019 ve gelecek yıllar beklentilerimize uygun, daha iyi, insanlık, sevgi ve barış dolu olsun. Önceki yıl ve geçen yıl sonunda da aynı dileklerde bulunmuştum. Olsun, düşlediğimiz gibi olmasa da umut her zaman olmalı…

SAĞLIKLI, MUTLU ve düşlediğiniz gibi YENİ YILLAR olsun.

OCAK Ayı içinde gün gün gökolayları :

ÇYG : Açısal olarak Çok Yakın Görünümde

YG : Açısal olarak Yakın Görünümde

02 AY- VENÜS ÇYG

02 SATÜRN KAVUŞUM konumunda

03 YER Günberide ( En küçük Yer-Güneş Uzaklığı = 0.98330 AB )

03 AY- JÜPİTER YG

04 QUADRANTİD göktaşı yağmuru (03/04 gecesi )

06 VENÜS, En Büyük Batı Uzanımda (EBBU = 47 derece)

06 AY, YENİAY evresinde

06 PARÇALI GÜNEŞ TUTULMASI ( Ülkemizden gözlenemeyecek )

09 AY bu ay içinde YER etrafındaki yörüngesinde ENÖTE noktasında – YER’e en uzak konumda ( 406 117 km )

12 MERKÜR GÜNEŞ etrafındaki yörüngesinde ENÖTE noktasında

12 AY – Mars YG

14 AY İLKDÖRDÜN evresinde

17 AY – Aldebaran (BOĞA takımyıldızının en parlak yıldızı) ÇYG

21 AY DOLUNAY evresinde , TAM AY TUTULMASI

21 AY bu ay içinde YER etrafındaki yörüngesinde ENBERİ noktasında – YER’e en yakın konumda ( 357 345 km )

22 VENÜS – JÜPİTER ÇYG

23 AY – Regulus( ASLAN takımyıldızının en parlak yıldızı ) YG

27 AY SONDÖRDÜN evresinde

30 MERKÜR ÜSTKAVUŞUM konumunda (YER-GÜNEŞ-MERKÜR açısı = 180 derece)

31 AY-JÜPİTER YG

31 AY- VENÜS ÇYG (Bazı gözlem yerlerinde AY’ın Venüs’ü örtmesi görülebilecek)

Gökyüzünüz açık olsun, iyi gözlemler…

Biraz ek BİLGİ :

Gezegenlerin Güneş Sistemi içindeki konumları, uzaklıkları, görünümleri gibi bir çok özelliği, tarih değiştirerek görebileceğiniz bazı web sayfalarının adresleri aşağıda. İstediğiniz tarihteki konumlarını, Dünyamıza ya da Güneş’e uzaklıklarını görebileceğiniz birkaç örnek. Buna benzer örnekleri sizler de internette bulabilirsiniz.

http://www.astronoo.com/en/articles/positions-of-the-planets.html

https://in-the-sky.org/solarsystem.php

https://www.timeanddate.com/astronomy/planets/distance

Ay ve Yer ikilisinin hareketleri ile ilgili çok güzel videoları NASA sayfalarında izleyebilirsiniz.

https://svs.gsfc.nasa.gov/4537

Eğitim ile ilgili bilgiler de var NASA sayfalarında..

https://www.nasa.gov/audience/foreducators/index.html

Başka bilgiler de istiyorsanız, üstelik Türkçe ;

http://www.astrookul.com

http://www.astronomidiyari.com

http://www.serdarevren.com

http://www.ethemderman.com

2 yorum

Ara 26

Doğal Uydumuz Ay’ı Dövenler Yakalandı

By Ethem Derman in Güncel, Güneş Sistemi, Yer ve Ay

Bugünlerde TV haberlerindeki diyaloğa benzedi, kusura bakmayın. Çok öncelerden bu yana amatör astronomlar Ay’ı gözlerken ışık yandığını veya duman tüttüğünü görmüşlerdir. Bunlar göz yanılması olabilir mi diye düşünebilirsiniz ama gözlenen olay çok sayıda, bir diğer neden de amatör astronomlar bilimsel çalışır. Bu nedenle onların gördüklerinden eminiz.

NELIOTA projesinde Ay’a çarpan göktaşlarının saptandığı konumları görüyorsunuz.

Avrupa Uzay Ajansı ESA, NELIOTA (NEO Lunar Impacts and Optical TrAnsients)adlı bir projeyi çok önceleri başlatmıştı. NEO (Near Earth Objects) yani dünyamıza yakın geçen cisimler demektir. Proje adının geriside Ay’a Çarpanlar ve optik geçici olaylar demektir. Yani ESA, NEOLIOTA projesi ile Ay’a çarpan cisimleri saptamak istiyordu. Projeye katılan ülkelere ESA bütçe veriyor. Projede olan teleskopların çapları 50cm veya daha küçüktü.

Şubat 2017 tarihinde Yunanistan Ulusal Gözlemevi de projeye dahil oldu. İlk kez 120 cm çaplı teleskop ile gözlem yapılıyordu ve ilginç veriler elde ediliyordu. Bunun üzerine Yunanlıların bu teleskobunun Ocak 2021 yılına kadar proje içinde kalması kararlaştırıldı. Doğal olarak ESA karşılığında bir ücret ödüyordu.

Çekilen 12 kare fotoğrafı arkası arkasına görüyorsunuz. Sol üstte çekildiği anlar var. Sadece 4 karede Ay yüzeyiindeki parlama kırmızı okla gösterilmiştir. (Animasyonu görmek için tıklayınız. İnternet hızınıza bağlı olarak gif uzantılı hareketli görüntü için birkaç dakika sonra beklemeniz gerekiyor. Ama buna değecek.)

Bir göktaşı Ay’a çarptığında ortaya bir parlama çıkıyor. Bu parlamanın şiddeti Ay’dan yansıyan güneş ışığında çok daha sönük. O nedenle Ay’ın bize bakan karanlık yüzeyini gözlemek gerekiyordu. Bu nedenle ancak sondördün ile ilkdördün evre aralığında gözlem yapılıyor, ilkdördün ile sondördün arasında gözlem yapılmıyor çünkü o aralıkta Ay’ın parlak yüzeyi daha fazla.

Meydana çıkan parlama saniyenin %1’inde ortaya çıkıyor ve hemen yok oluyor. Bu nedenle çok sık fotoğraf çekebilen kamera gerekiyor. Fotoğraftaki GIF görüntüde ardışık görüntüler arasında 0.033 saniye fark var, demek ki kamera bir saniyede yaklaşık 30 kare çekiyor. Bu tür gözlemlerin yapılması teknolojinin ilerlemesine bağlı.

90 saatlik gözlem sonunda 55 çarpma gözlendi. Bu veriden hareketle bilimciler tüm Ay yüzeyinde saatte 8 çarpma meydana geldiğini ortaya koydular. NEOLIOTA projesinde fotometrik filtrelerle gözlem yaparak çarpma sonucunda çıkan parlamanın sıcaklığını da saptama olanağı olacak. Bu sıcaklığın 1300 ile 2800 C derece arasında olduğu biliniyor.

Kıssadan hisse. Nefes aldığınıza şükredin, iyi ki atmosferimiz var. Dünyamıza saatte 8’den fazla çarpma var ama bunların çoğu atmosferimizin üst katmanlarında yanıp yok oluyor, bazıları yere kadar ulaşıyor. Bunun sonucunda dünyamızın kütlesi her yıl 40 tondan fazla kütle kazanıyor. Bu konuyu daha önce yazmıştım bu kadar kütle kazanmasına karşın yine de zayıflıyor diye.

İkinci kıssadan hisse ise bu kameranın benzeri veya aynısı bizim TÜBİTAK Ulusal Gözlemevinde de var. Beyaz cüce bileşenli örten çift yıldızların ışık eğrilerini saptamak için alınmıştı. O kamerayı bir metrelik teleskoba bağlasak benzer gözlemleri yapabiliriz. Benim gibi yaşlı olmayan genç bir gökbilimci proje vererek gözlem yapabilir ve ESA’nın NELIOTA projesine girerek yeni kameraların alınmasını sağlayabilir.

Sevgilerimle…

Ara 26

Uzak Yıldızlardan Gelen Uzay Aracı: Oumuamua

By Ethem Derman in Diğer Cisimler, Güncel, Güneş Sistemi

Aklı fikri yıldızlar arasında seyahat eden uzaylılar olan kişileri çok sevindiren bir gök cismi Oumuamua. Daha da önemlisi Harvard Üniversitesinden önemli bir profesör de bu düşünceye önayak olunca yüzler doğal olarak iyice güldü. O profesörün hangi programın üyesi olduğuna bakmadan o güzel fikrini savunanlar neler düşünür bilmiyorum ama sizlere şimdi o ilginç gök cismini anlatacağım.

19 Ekim 2017 tarihinde gökyüzünü tarayan Pan-STARRS teleskobu ile keşfedildi ve daha sonraki günler gittikçe daha da sönükleşti. Keşfedildiğinde Güneş’e en yakın konumundan çoktan geçmişti. İlk yapılan çalışmalar sonunda bilim insanları ressamlarına onun bir resmini çizdirdiler, ince-uzun bir şekli vardı. Ben fotoğrafını çektiler sandım o zamanlar, makaleyi okuyunca tahmini görünüşü olduğunu öğrendim. Cisim çok sönüktü, keşfedildiğinde 19.7 kadir parlaklığındaydı. Bu değerin ne kadar sönük olduğunu sadece profesyonel gökbilimciler bilir.

İlk çalışmalar cismin çok hızlı hareket ettiğini gösterdi, onun bulunduğu yerde bir güneş sistemi cisminin hızından 10 kattan fazlaydı. Bu durum ise onun yıldızlararası ortamdan geldiğini gösteriyordu. Işık eğrisinin değişim genliği çok büyüktü. İşte bu bulgu da onun ekseni çevresinde dönerken bize gösterdiği yüzey alanının çok büyük oranda değiştiğini göstermekteydi. Ressamlar tarafından yapılan resim bu bulgunun sonucuydu.

NASA’nın Spitzer uzay teleskobu cismi göremediğinden ve bir takım varsayımlar altında 440m uzunluğunda ve 100m genişliğinde olduğu bulundu. Sonuç Oumuamua çok küçük bir cisimdi ve bu nedenle hiçbir teleskopla onun görüntüsünü çekmedi. Aslında gözlenen ışık eğrisini ortaya çıkaracak düz elips şeklinde bir cisim de olabilirdi. Daha ileri gidersek bir tarafı parlak diğeri tarafı karanlık bir cisimde aynı ışık eğrisini verirdi.

Oumuamua’nun hiperbolik yörüngesinin eğimi tutulma düzlemine hemen hemen dikti. Yörünge parametreleri ortaya çıktıktan sonra Vega yıldızına yakın bir noktadan geldiğini ortaya çıkardı gökbilimciler. Yörüngenin dış merkezlik (eccentiricity) değeri 1.20, bu güne dek gözlenen en büyük değerdi. Dışmerkezlik 1’den büyükse cisim güneşin kaçma hızından kolayca kurtulur ve yıldızlararası ortama giderdi. Küçük e harfi ile gösterilen dışmerkezlik koni kesitlerinin önemli bir parametresidir. Eğer e=0 ise çember, 0>e>1 ise elips, e=1 ise parabol, e>1 ise hiperbol olduğunu gösterir.

İlk keşfedildiğinde kuyrukluyıldız (KY) mı yoksa asteroid mi olduğu uzun süre tartışıldı. Uluslarası Astronmi Birliğinin (IAU) bu işlerle uğraşan birimi Küçük Gezegenler Mekezi (Minor Planet Center, MPC) önce KY adı verdi (C/2017 U1). Daha sonraki gözlemler cismin çevresinde bir dağınık saç (coma) görmediği için onun asteroid olduğuna kanaat getrdiler ve asteroid adı verdiler (A/2017 U1). Sonra bulunan özelliklerinden dolayı ilk kez güneş sistemini ziyaret eden cisim olduğu anlaşıldı ve ilk kez yıldızlararası (Interstellar, I) isimlendirme yapıldı ve 1I/2017 U1 adını aldı. Hawai’de keşfedildiği için oranın lisanı ile “Haberci” anlamına gelen Oumuamua adı da özel olarak verildi.

Cismin ne olduğu anlaşılmamıştı. Profesyonel astronomlar, amatörlerin fotoğraflama tekniğini kullandı. Büyük teleskoplarla KY’ın kuyruğunu görmek için üst üste çok sayıda fotoğraf çekerek, onları istiflediler, çünkü ancak bu teknik ile görülebilirdi. Fakat heyhat, cismin kuyruğu yoktu. Gelelim onun uzaylılar tarafından gönderilen uzay aracı olduğu öyküsüne.

Harvard Üniversitesi gökbilimcilerinden Profesör Avi Loeb önce ışık değişimlerini cisimde güneş yelkenlerinin olmasına bağladı. Daha önemlisi ise Oumuamua giderken birden ivmelendi ve hızını artırdı. Loeb yelkenlerini şimdi açtı ve güneşin ışınım basıncı ile cisim hızını artırdı dedi ve makale önemli bir dergide yayınlandı. Bu olay KY’larda meydana gelir, güneşe bakan yüzeyinde çıkan gazlar KY’ların hızlanmasına neden olur. Loeb’e karşı tüm gökbilimciler birleştiler ve cismin bir KY olduğunu ileri sürdüler, onların makalesi de önemli bir dergide yayınlandı.

Profesör Loeb bilimsel tabanlı bir proğram olan “Çığır Açan Dinleme” projesinin danışmanı. Bu proje 100 milyon dolarlık bir bütçeye ve binlerce saatlik teleskop zamanına sahip. SETI projesi, Greenbank ve Parker radyo gözlemevleri bu proje altında çalışıyor. Projenin amacı dünya dışı akıllı yaşam formları bulmak ve onlara iletişime geçmek. Bu amaçla bir milyona yakın yıldızı ve 100 galaksi merkezini dinlemek istiyorlar. 2016 yılında başlayan projenin süresi 10 yıl, bakalım ne bulacaklar?

Oumuamua gözden kaybolduktan sonra gökbilimciler onu tüm özellikleri ile inceleyemedikleri için hemen bir uzay aracı yaparak arkasından yollamayı düşündüler. Hatta önümüzdeki beş yılda gönderebilirsek, onu yakalar kolayca inceleriz de dediler. “Çığır Açan Dinleme” projesinde olmakla eleştirilen Loeb bu kez lisans öğrencisi ile bir makale daha yayınladı. Jüpiter ve Satürn gibi dev gezegenlerin ilginç dolanan uyduları vardı. Bunların hepsinin yıldızlararası ortamdan geldiğini ileri sürdüler. Hatta bu dev gezegenler arasında dolanan Centaurus türü asteroidlerin yörünge özelliklerine bakarak onların da yine güneş sistemi dışından geldiğini ileri sürdüler.

Yani Loeb ve öğrencisi boşu boşuna Oumuamua’nun peşinden gitmeyin, bu tür gök cisimlerini incelemek istiyorsanız sistemimizde bol miktarda var dediler. Umarım bu gök cismi üzerinde yapılan çalışmaları tarafsız bir gözle anlatmışımdır.

Sevgilerimle….

Kas 29

2018 ARALIK AYINDA GÖKYÜZÜ

By Zeynel Tunca in Bu Ay Gökyüzü, Güncel

ARALIK AYINDA

GÜNEŞ :

GÜNEŞ’imiz ARALIK ayının ilk gününden itibaren YILANCI takımyıldızı içersinde yolalacaktır. 18 Aralık günü YAY takımyıldızına geçecek olan Güneş 2019 yılına da bu takımyıldız sınırları içersinde girecektir. .

Güneş o tarihlerde hangi takımyıldız sınırları içinde ise o günler o takımyıldızın adını alanBURÇ günleri oluyorsa, neden YILANCI takımyıldızı ve doğal olarak YILANCI Burcu! falcıların dikkatini bile çekmez ?? Bu 18 gün içinde doğanlar ; burcunuz YILANCI, peki ya özellikleriniz, karakteriniz ?? Daha yıldız falcıları yazmadılar bunları.. Şimdi ne olacak ? Ama , bilir misiniz ki, astrologlar, yıldız falcıları bunlarla ilgilenmezler, onlar sadece sizlerin hoşuna gidecek güzel sözler yazarlar, söylerler.. Bu konuda yazılacak çok şey var.. Ayrı bir yazıda ele alacağız bu konuyu…

GÜNEŞ’in ufkumuz üzerindeki doğma ve batma konumu bu ay içersinde çok değişmeyecektir. Ay boyunca, çok yavaş değişeceğinden hemen hemen aynı noktadan doğacak ve aynı noktadan batacaktır. Bu ayın ilk günlerinde Coğrafya Yönleri olarak bildiğimiz Tam Doğu ve Tam Batı noktalarından güneye doğru 28 derece iken ayın son gününe kadar bu açı çok yavaş değişecek ve en fazla 30 derece olacaktır.

Doğma ve batma saatleri her gözlem yerinde farklı olur. Bu zamanlara etki edenler, tarih yani Güneş’in dikaçıklığı ve gözlem yerinin enlemidir. Ülkenin tamamında aynı saat dilimi ve ortak bir zaman-saat kullanılır. Güneş, doğudaki bir gözlem yerinde batıdaki bir gözlem yerine göre daha erken doğar ve batar. Bu fark, iki gözlem yeri arasındaki coğrafya boylamları farkına denk zaman farkı kadardır.

Güneş, Aralık ayının ilk günleri Ankara’da 07:50 de doğacak, hergeçen gün daha geç olmak üzere ayın son günü ise 08:09 da doğacaktır. ( Bunun anlamı, sabah okula gidecek öğrenciler, işe gidecek olanlar karanlıkta yola çıkacaklar demektir. İleri saat uygulamasının devam etmesinin-kalıcı olmasının olumsuz bir sonucu da bu olmaktadır.)

ARALIK ayı süresince Ankara’da 12:37 ile 12:51 saatleri arasında öğlen çemberinden geçecektir. Diğer kentlerin Ankara’ya göre boylam farklarına uygun olarak, doğusundaki kentlerde daha erken, batıdaki kentlerde ise daha geç geçecektir.

( Örneğin ; Ankara’nın Coğrafya Boylamı yaklaşık 32.8 derece doğu, İzmir’in ise 27.1 derece doğu boylamı, buna göre aralarındaki boylam farkı yaklaşık 5.6 derece olur. Her bir derece Güneş’in hareketine uygun olarak 4 zaman dakikasına denk gelir. Buna göre 5.6 x 4 = 22.4 dakika eder. Öyleyse Güneş, 1 ARALIK günü Ankara Öğlen çemberinden saat 12:37 de geçecek ise, İzmir öğlen çemberinden yaklaşık 22.4 dakika sonra yanı yaklaşık 13:00 de geçecek demektir. Ankara’dan daha doğudaki iller için hesap yapılırken boylam farkına denk zaman değeri çıkartılır. Bu ayrıntıyı da unutmayalım…)

Tam bu geçişler sırasında yani tam öğlen zamanında ufuktan yüksekliği ARALIK ayı süresince ayın ilk günlerinde 28 derece iken son günlerinde 27 dereceye kadar azalacaktır. Gün ortasında bile Güneş’in ışınlarının geliş açısının eğimi iyice azalması sonucunda ısınmamız daha da azalacak, kış mevsimi kendisini iyice gösterecektir.

Aralık ayı içinde gündüz süresinin uzunlukları da azalmasını sürdürecektir. Ayın ilk günü yaklaşık olarak 09 sa 33 dk olan gündüz süresi ayın son gününde 09 sa 23 dk olacaktir. Gündüz Süresi hergeçen gün kısalmasını sürdürüyor. Hepimizin bildiği gibi gündüz süresinin kısalması 21 Aralık gününe kadar devam edecektir. 21 Aralık günü gün süresindeki değişim yön değiştirecek, azalmadan artmaya dönecektir. Bu tarih bu nedenle KIŞ GÜNDÖNÜMÜ olarak adlandırılmıştır.

( Burada unutulmaması gereken özellik ; Türkiye’mizin doğusu ile batısı arasındaki doğma-batma saatleri arasındaki fark yaklaşık 1 saat civarındadır, ancak enlemler arasındaki küçük zaman farkları dikkate alınmadığında gündüz süresi ülkemizin heryerinde yaklaşık aynı uzunlukta olur.)

Türkiye’mizin doğusundan VAN, ortasından ANKARA ve batısından da İZMİR kentleri için ARALIK ayının ilk, orta ve son günlerinde Güneş ile ilgili zamanlar ; öğlen-meridyenden geçiş zamanı, yüksekliği ve YER’e uzaklığı aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Değerleri karşılaştırarak yukarıda metin olarak verilen bilgileri irdelemenizi öneririm.

( https://www.timeanddate.com/sun/turkey/ankara?month=12&year=2018 )

—————————————————————————————————————

21 ARALIK 2018 KIŞ GÜNDÖNÜMÜ

Güneş, gökküresinde TUTULUM üzerindeki yıllık görünür hareketi sırasında, şekildeki gibi Gök Eşleğinin 23.5 derece kuzeyine çıkar, 23.5 derece güneyine iner, iki kez de eşlek cemberinden geçer… Bir başka deyiş ile, Gökeşleğine olan açısal uzaklığı -23.5 derece ile + 23.5 derece arasında sürekli bir değişim gösterir.

Güneş’in Gökeşleğine olan açısal uzaklık değerinin gördüğümüz, gözlediğimiz karşılığı ise mevsimleri ilgilendiren bir durumdur. Dünya üzerinde, Coğrafya Enlemi, Güneş’in Gök Eşleğine olan açısal uzaklık değerine eşit gözlem yerlerinde Güneş ışınları o gözlem yerine dik düşecek demektir. Güneş o tarihte, öğlen vakti o gözlem yerinin tam tepe noktasından geçecek demektir.

Ülkemizin bulunduğu kuzey-orta enlemleri için belirtirsek ; herhangi bir gözlem yerinde yapılan gözlemde Güneş’in dikaçıklık değeri arttıkça gündüz süresi artar, gece süresi azalır, dikaçıklık azaldıkça gündüz süresi azalır gece süresi artar.

22/23 Eylül tarihindeki Sonbahar ILIMI’nda gündüz ve gece süreleri eşit iken, sonrasında her geçen gün, Güneş daha güneye iner, dikaçıklığı azaldıkça Kuzey enlemli gözlem yerlerinde gündüz süresi azalır. Güneş’in dikaçıklığının ( -23.5 derece) en küçük olduğu (Gök Eşleğinden Güney’e doğru en uzak olduğu ) 21 Aralık günü gündüz süresi en kısa, gece süresi en uzun olur. Bu tarihten sonra, dikaçıklığı artmaya başlar ve gündüz süresindeki azalma durur ve tersine döner, artmaya başlar. Bunun anlamı, bu tarihte en uzun gece, en kısa gündüz olur demektir. Bu tarihte gece ve gündüz süresindeki değişim yön değiştirmiş, dönmüştür..Bu nedenle bu tarihe KIŞ GÜNDÖNÜMÜ denir.

———————————————————————————————————————–

AY

AY, ARALIK ayı süresince elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken yörüngesinin enberi ve enöte noktalarından geçiş tarihleri ile bu tarihlerdeki AY- YER uzaklıkları aşağıdaki gibidir.

12 ARALIK : AY, Enöte ( YER’e en uzak ) konumunda : 405 177 km

24 ARALIK : AY, Enberi ( YER’e en yakın ) konumunda : 361 061 km