Aksaray’dan M13 Manzarası

1 Nisan 2016 günü Aksaray gözlemevine kavuştu. O günden bu yana yok teleskop ile kubbe ayarı, yok bilgisayar programları taraması ile uğraştım. Sonra aklıma CCD geldi. Hatırı sayılır meblağa alınan CCD ile hiç foto almamıştım, e ne duruyordum… Bir anda kendimi M13’de buldum.

Bu yazı M13’den ziyade gözlemevinin kuruluşundan sonraki kısa hikayesini içermektedir.

M13-20s

20s pozlama ile alınmış M13 görüntüsü. bu görselin bir başka ve yüksek ölçekteki versiyonu için fotoya tıklayınız. (Aksaray BİLSEM Gözlemevi, UFO)

m13-10s

M13’ün 10 saniye pozlama ile alınmış görüntüsü. İki fotoğraf arasındaki fark pozlama süresinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor (Aksaray BİLSEM Gözlemevi, UFO)

Evet, 1 Nisan günü anahtarı elime aldım ve hemen çalışmaya başladım. Önce Windows 10 denilen illet işletim sistemiyle boğuşmak zorunda kaldım. Çünkü bir türlü ASCOM yazılımını yükletmiyordu. Araştırdım, birşey yok. Derken ASCOM sevenlerin bir yahoo grubu kurduğunu farkettim ve hemen üye oldum. Buradaki yazışmalardan sorunu bir tek benim yaşamadığımı sevinçle karşıladım. Çözüm önerilerini tek tek denedim. Biri işe yaradı. Sorun Win10’a .Net Framework 3.5 ya da .Net Framework 4.0’ın yüklü olmaması idi. İşin ilginci Microsoft bu yazılımın yenisini kullandığı için sitesinden eski sürümünü kaldırmıştı. Neyse bir yerlerden  dosyayı bulup yükledim ve mutlu son, ASCOM yüklendi. (Burada ASCOM’a da kızmak gerek. İnsan driver’ını yenilemez mi?)

aksaray gozlemevi

Gözlemevinden bir kare.

Sorun bitmedi. bu sefer de ASCOM ile teleskop ve kubbe kartlarını çalıştırdığımda başka bir yazılımla örneğin Stellarium ya da Maxim DL ile teleskopu kontrol edememem oldu. Çünkü aynı portun başka bir yazılımla kullanılmasını Win10 engelliyor. Bu sorunu hâlâ çözemedim. Destek istiyorum….

Gelelim M13’e. Güzel bir yemeğin ardından şöyle bir balkona çıktım. Tam karşımda sırasıyla Satürn, Mars (asıl beni cezbeden o oldu) ve Jüpiter sıralanmıştı. Hemen arabaya atladım , doğru gözlemevine.

Kendimi bir anda teleskopun başında buldum, kendimi kaybetmişim. Hatırladığım son şey ise ekranda beliren M13 fotoğrafıydı.

M13 (NGC 6205) yıldız kümesi Herkül takımyıldızında yer almaktadır. 25000 ışık yılı uzaklıktaki kümede en az 100.000 yıldız olduğu düşünülüyor. 5,8’lik görünür parlaklık değeri karanlık bir yerde çıplak gözle görebileceğiniz anlamına geliyor, elbette fotoğraftaki gibi değil, daha çok küçücük bir leke gibi.

Bu fotoğraf CCD ile alınmış ilk görüntü ya da gökbilimcilerin deyimiyle ilk ışık oldu. Ancak, işin uzmanların farkedeceği küçük hata var. Onu görmüyorsanız görüntünün keyfini çıkarın. Hata ise küçücük bir netlik ayarından kaynaklanıyor.

Görüntü işleme de henüz yeniyim, o nedenle bu fotoğraflar çok fazla işlem görmedi. Asıl görüntüyü kaybetmeden bir iki düzeltme yaptım. Yavaş yavaş bu işi de öğrenip astrofotoğrafçıların arasına gireceğim ümidini taşıyorum.

Görüntülenen cisim: Messier 13 ya da NGC 6205

Teleskop: Meade LX200-12″

Kamera: SBIG 8300M-CCD

Yazılım: Maxim DL6 ve Registax 6

HAZİRAN AYINDA GÖKYÜZÜ

ay

 

AY,  elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken ;

03 Haziran  :   Enberi  (YER‘e en yakın) konumda  bulunacak  –  Uzaklığı   yaklaşık   361141  km

15 Mayıs       :   Enöte   (YER‘e en uzak) konum   da   bulunacak  –  Uzaklığı   yaklaşık   405020 km

 

Haziran ayı  içersinde   AY’ın evreleri   ;haziran_ay

05   Haziran     Yeniay       –     12   Haziran     İlkdördün

20   Haziran     Dolunay   –     27   Mayıs          Sondördün

 

 

Özellikle ABD’de  değişik dönemlerde gözlenen AY  için değişik isimlendirmeler yapıldığını biliyoruz. Amerikan Yerlileri (Kızılderililer) arasında  olgunlaşmış meyvelerin toplanma zamanına denk gelen  20 Haziran günkü dolunay için  Çilek AY’ı,   Gül AY’ı,  Bal AY’ı  olarak isimlendirmeler bilinirmiş.  Kanlı AY,  Mavi AY meraklılarının dikkatine(!). Her kültürün kendine özgü, yerinde anlamlı ve güzel tanımlamaları bunlar. Kan ile, mavi ile ilgileri yok yani 🙂


3 Haziran                   Satürn, KARŞIKONUM‘da

11 Haziran                 Ay ve Jüpiter yakın görünümde.

17-18 Haziran         Ay, Satürn ve Mars yakın görünümde.


YAZGÜNDÖNÜMÜ :

21 Haziran                 Yaz  gundönümüGündönümü.  En uzun GÜNDÜZ,  en kısa GECE

Yıl içersinde  gece süresinin en kısa olduğu geceler ( en uzun gündüz süresi)  bu günlerde olur. Bu tarihten  sonraki günlerde ise gece süreleri uzamaya,  gündüz süreleri kısalmaya  başlayacaktır.

Gece ve gündüz sürelerindeki bu değişimleri doğuran  GÜNEŞ‘imizin  gökyüzündeki konumundaki değişimlerdir.   GÜNEŞ,  TUTULUM üzerindeki yıllık görünür hareketi sırsında konumu sürekli değişmektedir.

GÜNEŞ  hergün, gökyüzünde doğuya doğru  diğer yıldızlara göre   yaklaşık  bir derece yol alır.

GÜNEŞ‘in , bir yıl süresince Gök Eşleğine uzaklığı değişir.

Bunun sonucunda ise  bizim enlemlerimizde ;  21 Haziran‘da   GÜNEŞ   öğlen saatlerinde  en yüksek konumuna ulaşır. Neredeyse  tepe noktamıza yaklaşır.  Bir diğer görünen sonuç ise,   sabahları  Doğu noktasından  KUZEY’e doğru 30 derece  uzakta doğar, batarken de BATI noktasından  KUZEY’e doğru yaklaşık 30 derece  uzaktan batar.  Bu iki sonuç,  daha fazla  güneşlilik  süresi,  GÜNEŞ  ışınlarının bize daha dik gelmesi ve daha çok ısınma demektir.  YAZ başlıyor…..


MERKÜR her zaman gözlemi zor olan  ailenin en küçük gezegenidir.  Aile reisi GÜNEŞ‘in yakınlarından hiç ayrılamaz.   YER‘den baktığımızda  GÜNEŞ‘ten uzaklaşabileceği   en büyük açısal açısal uzaklık  yaklaşık 25 derece olabilmektedir.   Haziran içerseinde  gözlem için en uygun konuma da gelecektir.  5 Haziran günü  GÜNEŞ‘in  batısında   En Büyük Batı Uzanımında  (24 derece) olacaktır.   Sabah GÜNEŞ doğmadan kısa bir süre önce  ufkumuza yakın konumda gözlenebilecektir. Unutmayalım ki,  görülebilmesi için ufka yakın olması nedeniyle,  engeller, ışık ve hava kirliliğinin olmaması gerekir. Çıplak gözle görmek zor olacağı için teleskop ya da dürbün kullanılması gerekebilir.  VENÜS  ile birlikte  BOĞA takımyıldızı sınırları içersinde  yeralacak ve ayın son günlerine doğru GÜNEŞ’e daha da yakın görünümde olacak ve gözlenemeyecektir.

VENÜS, Haziran ayı süresince   GÜNEŞ‘e görünüm olarak yakın olacağı için gözlenemeyecektir.

Kızıl Gezegen MARS,  SATÜRN  ve AKREP takımyıldızın en parlak yıldızı, akrepin kalbi olan  ANTARES  ile  bir üçlü oluşturdular uzun süredir.  Haziran ayının ilk günlerinde  GÜNEŞ‘in batmasıyla doğuda görünmeye başlıyorlar.  Ufkun üzerine ilk çıkan MARS,  en parlak görünümünde bu günlerde.  TERAZİ  takımyıldızı içersindeki konumu çok değişmeyecek.  Sabah GÜNEŞ doğmadan önce sırayla batacaklar. Günler ilerledikçe  de daha erken ufkun altına inecekler.

GÜNEŞ Ailesinin  en büyük gezegeni olan dev gaz  JUPİTER,  akşam GÜNEŞ  battığında    Güney yönünde   oldjupiterveuydularıukça yüksek (60 derece) konumda görünecek.   Parlaklığı oldukça fazla.  Üzerindeki band görünümleri, girdapların görünümü,  Galileo Uyduları olarak adlandırdığımız  dört parlak ve büyük uydusu  ile gözlemciler için çok güzel bir hedef.  GALILEO‘nun 5 cm mercek çaplı basit teleskopu ile yaptığı ve  evrenin yapısı ile ilgili bilinenleri değiştiren, devrim niteliğindeki gözlemlerini  düşünerek bakın bu dev gaz gezegene.  Gezegenleri agabeyi olan JÜPİTER, gecenin ilk yarısında gözlenebiliyor.  Haziran ayının son günlerinde ise,  Batı yönüne daha yakın olacak ve gece yarısı olmadan batmış olacak.  O nedenle gözlemler için ilk hedef olmalı.

 

Ailenin,  halkası ile  en süslü görünen dev gezegeni  SATÜRN,  Mars ile komşuluğunu bu ay karşıkonum
içersinde de sürdürecek.  Özellikle 3 Haziran  günü,  KARŞIKONUM‘da(YER den bakıldığında GÜNEŞ‘e  saturngöre  180 derece tam karşı tarafta) olacak ve  GÜNEŞ batarken doğacak, bütün gece gözkyüzünde olacaktır. Ay sonuna doğru, daha erken doğmuş ve batmış olacaktır.

 

17-18haziranAY, ilkdördün evresine yakın iken  11 Hairan‘da  JUPITER  ile , Dolunay’a yakın olduğu tarihlerde  17 ve 18 Haziran‘da ise  MARS ve SATURN ile yakın görünümde olacaklar. Bu günlerde,  AY ışığının fazlalığı nedeniyle  gezegen gözlemleri biraz daha zor olabilir.

 

 

 

Aslan Üçlüsü

LeoTriplet_DBE_ABE_BN_CC_SCNR_HT_HDRMT_DC_ACDNR_ATrousWT_CT_102_a

 

Aslan Üçlüsü (ayrıca M66 Grubu olarak da bilinir) Aslan takımyıldızında bulunan yaklaşık 35 milyon ışık yılı uzaklıktaki küçük gökada grubu. Bu gökada grubu, M65, M66 ve NGC 3628, sarmal gökadalarını içerir.

Devamını oku

Merkür Geçişi – 9 Mayıs 2016

Mozaik_1_ps_saat_a

Tüm gezegenlerin yörüngeleri tutulum düzlemine göre farklı açılardadır ve Güneş etrafındaki dolanımları sırasında yörüngeleri tutulum düzlemiyle kesişir. Merkür ve Venüs gezegenleri de iç gezegen oldukları Devamını oku